Biz mi şarkıları seçeriz, şarkılar mı bizi?

Bazen bir şarkı yüzümüzü güldürür, bazen içimizde yıllardır sakladığımız bir yaraya dokunur. Kimi zaman Sezen Aksu’nun bir dizesinde aşkımızı hatırlar, kimi zaman Barış Manço’nun bir şarkısıyla çocukluğumuza döneriz. Peki, şarkıları biz mi seçeriz, yoksa hayat mı bizi bazı şarkılara götürür?

Bazı şarkılar vardır, nerede duyarsanız duyun bir an durursunuz. Elinizdeki işi bırakırsınız, yürüyorsanız yavaşlarsınız, kalabalığın ortasında bile kendinizle baş başa kalırsınız. Çünkü o şarkının bir yerinde sizin hikâyeniz vardır. Belki yarım kalmış bir aşk, belki bir daha dönemeyeceğiniz bir yaz, belki de yıllar önce kaybettiğiniz ama hatırladıkça yüzünüzü gülümseten biri…

Müzik, hayatımızın en sessiz tanıklarından biridir. Biz büyürken o da bizimle büyür. Çocukken oyun oynarken söylediğimiz şarkılar, gençliğimizde kulaklığımızdan eksik etmediğimiz melodiler, bir ayrılığın ardından defalarca dinlediğimiz sözler… Hepsi hayatımızın farklı dönemlerine eşlik eder. Yıllar sonra aynı şarkıyı duyduğumuzda yalnızca melodiyi hatırlamayız; o günkü kendimizi de hatırlarız.

Peki, müzik zevkimiz gerçekten yaşadıklarımızla mı şekillenir? Yoksa zaten içimizde var olan duyguları anlatan şarkıları bulduğumuz için mi onlara bağlanırız?

Sezen Aksu dinlerken neden hüzünleniriz?

Bir Sezen Aksu şarkısı düşünün. Bazen aşkı yeniden sorgulatır insana, bazen bir ilişkinin içinde söyleyemediği cümleleri hatırlatır. Şarkı biter ama insanın içinde başlayan konuşma bitmez. “Ben de böyle hissetmiştim” deriz. Belki hiç yaşamadığımız bir hikâyede bile kendimizden bir parça buluruz.

Çünkü bazı şarkı sözleri, bizim adını koyamadığımız duygulara isim verir. İçimizde birikenleri birkaç dizeye sığdırır. Söyleyemediklerimizi bizim yerimize söyler. Belki de bu yüzden bir şarkıyı tekrar tekrar dinleriz. Aynı acıyı yeniden yaşamak için değil, o acının içinde yalnız olmadığımızı hissetmek için…

Bazen de sevdiğimiz şiirler şarkıya dönüşür. Daha önce bir kitapta okuyup altını çizdiğimiz bir dize, bir melodinin içinde bambaşka bir anlam kazanır. Kelimeler yerinde durur ama hissettirdikleri değişir. Şiirin sessizliği müzikle buluşur, bizim iç sesimiz bir anda duyulur hale gelir.

Belki de bir şarkıda kendimizi bulmamızın nedeni, sözlerin tam olarak bizim hayatımızı anlatması değildir. O sözlerin arasına kendi anılarımızı, pişmanlıklarımızı, umutlarımızı yerleştirebilmemizdir.

Barış Manço neden hâlâ bizimle?

Bir de Barış Manço var… Çocukluğumuzun neşesi, ailece dinlediğimiz şarkılar, televizyonda gördüğümüzde yüzümüzde beliren o tanıdık gülümseme… Bugün yedi yaşındaki bir çocuğun da yetmiş yaşındaki bir yetişkinin de Barış Manço şarkılarında kendine ait bir şey bulabilmesi, müziğin kuşakları nasıl bir araya getirdiğinin en güzel örneklerinden biri.

Onun şarkıları yalnızca bir dönemin hatırası olarak kalmadı. Büyüklerin çocuklarına, onların da kendi çocuklarına taşıdığı bir mirasa dönüştü. Bir şarkı, bazen bir aile geleneği gibi nesilden nesile aktarıldı. Dün anne babamızla dinlediğimiz melodileri bugün kendi hayatımızın içinde yeniden keşfediyoruz.

İşte kalıcılık biraz da burada saklı. Bazı şarkılar yalnızca çıktıkları dönemin ruhunu anlatır, bazılarıysa zamanın içinden geçerek her kuşağa yeni bir şey söyler. Barış Manço’nun şarkıları da bu nedenle yalnızca geçmişe ait değildir; bugün de çocukların, gençlerin ve yetişkinlerin dünyasında yaşamaya devam eder.

Demek ki bir şarkının kalıcı olması için yalnızca güzel bir melodiye sahip olması yetmez. İnsanların hayatına dokunması, hatıralara karışması ve yıllar sonra bile yeniden dinlendiğinde bir anlam taşıması gerekir.

Bazen şarkıyı hayatımıza göre seçeriz

Mutlu olduğumuzda hareketli şarkılar açarız. Yolculukta camdan dışarı bakarken kendimizi bir aşk şarkısının içinde bulabiliriz. Üzgün olduğumuzda bizi daha da hüzünlendiren bir parçayı dinlemek isteyebiliriz. Dışarıdan bakıldığında tuhaf görünse de insan bazen üzüntüsünü bastırmak yerine onunla biraz oturmak ister.

Belki de müzik zevkimiz, yaşadığımız hayatın bir aynasıdır. Ancak bu ayna her zaman aynı görüntüyü göstermez. Bir dönem vazgeçilmezimiz olan şarkı, yıllar sonra bize hiçbir şey hissettirmeyebilir. Bir zamanlar anlamını bilmeden eşlik ettiğimiz bir söz, yaşadığımız bir olayın ardından bambaşka bir yere oturabilir.

Aynı şarkıyı iki farklı insanın dinleyip iki ayrı hikâye hatırlaması da bundandır. Şarkı aynıdır ama herkesin hayatı farklıdır. Kimi bir vedayı hatırlar, kimi kavuşmayı… Kimi eski bir dostu, kimi hiç yaşanmamış bir ihtimali…

Belki de müziğin en güzel tarafı, kimseye tek bir duygu dayatmamasıdır. Herkes kendi hikâyesini alıp şarkının içine bırakabilir.

Bir şarkıdan geriye ne kalır?

Yıllar geçer, insanlar değişir, şehirler büyür, yollar ayrılır. Bir zamanlar her gün görüştüğümüz biriyle konuşmaz oluruz. Çok sevdiğimiz bir yerin önünden geçerken artık oraya ait hissetmeyiz. Hayat, farkına bile varmadan bizi başka insanlara, başka duygulara ve başka hikâyelere taşır.

Ama bir şarkı çalar…

İşte o an zamanın her şeyi silemediğini anlarız. Bir melodi bizi yıllar öncesine götürebilir. Unuttuğumuzu sandığımız bir yüzü, bir bakışı, bir cümleyi yeniden hatırlatabilir. Bazen gülümseriz, bazen gözlerimiz dolar. Belki de aynı şarkıyı dinleyen eski halimizle bugünkü halimiz arasında sessiz bir buluşma yaşarız.

Ben artık şuna inanıyorum: Biz yalnızca müzik dinlemiyoruz; hayatımızın farklı dönemlerini de dinliyoruz. Bazen bir şarkıyı kendimize yakın bulduğumuz için seviyoruz, bazen de onu sevdikçe kendimize daha yakın birini keşfediyoruz.

Belki de asıl mesele, hangi müzik türünü sevdiğimiz değil, hangi şarkıda kendimizi bulduğumuzdur.

Çünkü bazı şarkılar neşemize ortak olur, bazıları hüznümüze… Bazıları bizi çocukluğumuza götürür, bazıları henüz yaşayamadığımız günlere umut olur.

Ve yıllar sonra, hiç beklemediğimiz bir anda o şarkı yeniden çalar.

Bir bakarız, dünya değişmiş ama içimizde bir şey hâlâ aynı kalmış.

Belki de şarkıların ömrü uzun olduğu için değil, insanın kalbinde sakladığı hikâyeler hiç tamamen bitmediği için unutulmuyorlar.