Artan hayat pahalılığı sofraları küçültürken, teknoloji bayramları mesajlara sıkıştırdı. Gelenekler sürüyor gibi ama içi her yıl biraz daha boşalıyor.

Her bayram aynı cümle yeniden kuruluyor:
“Nerede o eski bayramlar…”

Bu kez meseleyi sadece özlemle değil, biraz da gerçeklerle konuşmak gerekiyor. Çünkü bayramların değişmesi tesadüf değil.

Önce ekonomi.

Bir zamanlar bayram demek; hazırlık demekti. Yeni kıyafetler alınır, mutfaklar günler öncesinden hazırlanır, evler kalabalık sofralara ev sahipliği yapardı. Şimdi ise birçok aile için bayram, artan fiyatların gölgesinde karşılanan bir dönem haline geldi. Şeker, tatlı, et, hatta misafire ikram edilecek en basit ürünler bile hesap yapılarak alınır oldu.

Kalabalık sofralar küçüldü. Ziyaretler azaldı. Çünkü artık misafir ağırlamak bile ekonomik bir mesele.

Ama tek sebep bu değil.

Bir de teknoloji var.

Eskiden bayramlaşmak için kapı çalınırdı. Şimdi bir mesaj, hatta çoğu zaman tek bir toplu mesaj yeterli görülüyor.

Büyüklerin ellerinden öpmek yerini “iyi bayramlar” yazılı kısa mesajlara bıraktı. Ziyaretler ekranlara, sohbetler birkaç saniyelik yazışmalara sıkıştı.

Üstelik teknoloji sadece iletişimi değil, zamanı da değiştirdi. Artık herkesin “meşguliyeti” var. Bayram bile yoğunluklar arasında sıkıştırılan bir programa dönüştü.

Ekonomi insanları eve kapattı, teknoloji ise birbirinden uzaklaştırdı.

Sonuç ortada:
Bayram hâlâ var ama içeriği değişti.

O eski kalabalıklar yok, uzun sohbetler yok, kapı kapı dolaşan çocuklar yok. Onların yerinde daha sessiz, daha kısa ve daha bireysel bir bayram var.

Yine de burada önemli bir soru var:

Bu değişim tamamen kaçınılmaz mı?

Ekonomik şartları bir kenara koyamasak da, teknolojiyi nasıl kullandığımız bizim elimizde. Bir mesaj atmak yerine bir kapı çalmak hâlâ mümkün. Kısa bir ziyaret, uzun bir yazışmadan daha gerçek hâlâ.

Belki de mesele “eski bayramları” aramak değil, bugünün şartlarında bayramı yeniden anlamlı kılabilmek.

Çünkü bayramı bayram yapan ne ekonomi ne de teknoloji.

Bayramı bayram yapan, insanların birbirine ne kadar yakın olduğudur.