Sabah uyandığımız andan itibaren kararlarımızın kaçını gerçekten kendimiz veriyoruz? Hangi rotadan gideceğimize navigasyon, akşam ne izleyeceğimize akış algoritmaları, ne satın alacağımıza veya hangi habere odaklanacağımıza kişiselleştirilmiş dijital akışlar karar veriyor.
Hayatımızı kolaylaştıran, zamandan tasarruf sağlayan bu teknolojiler, fark ettirmeden insan zihninin en temel yetilerinden birini devralıyor: İradeyi ve karar verme yetisini.
Mitolojide Prometheus, ateşi tanrılardan çalıp insanlığa sunduğunda onlara yalnızca ısınma ve ışık değil; medeniyet kurma, üretme ve kendi kaderini tayin etme gücünü vermişti.
Ateş, insanın bağımsızlığının ve yetkinliğinin sembolüydü. Bugün ise durum neredeyse tersine dönmüş durumda.
İnsanoğlu, kendi ürettiği teknolojik "ateşi" kontrol etmek yerine, konfor uğruna zihinsel araçlarını ve karar mekanizmalarını sistemlere devrediyor.
Zihnimizin ve seçme yetimizin iplerini algoritmaların eline bıraktıkça, pratikleşen hayatımızın karşılığında bağımsızlığımızdan sessizce feragat ediyoruz.
Bu durumun yarattığı en büyük tehdit, pürüzsüz ve çabasız bir yaşamın sunduğu o cazip uyuşukluktur. Zorlanmadan ulaştığımız her bilgi, düşünme ve sorgulama kaslarımızı zayıflatıyor.
Karar verme sorumluluğundan kaçınmak, ilk bakışta bir özgürleşme gibi görünse de uzun vadede bireyin kendi hayatı üzerindeki kontrolünü kaybetmesine yol açıyor.
Yanılma riskini algoritmaya devreden insan, ne yazık ki doğruyu bulmanın ve deneyimleyerek öğrenmenin dönüştürücü gücünden de mahrum kalıyor.
Teknolojiye karşı durmak elbette gerçekçi veya mantıklı bir yaklaşım değil. Ancak asıl mesele, teknolojinin hayatımızı kolaylaştıran bir araç mı yoksa irademizi yönlendiren bir efendi mi olduğuna karar vermektir.
Kolaylığın getirdiği konfor ile zihinsel bağımsızlık arasındaki o ince çizgiyi koruyabilmek, çağımızın en büyük sınavı. Çünkü kararlarını başkalarına veya sistemlere devredenler, günün sonunda başkalarının kurguladığı bir hayatın edilgen birer izleyicisi olmaya mahkûmdur.
