Adana Tarım Platformu Sözcüsü, Seyhan Ziraat Odası Meclis Üyesi ve Seyhan Belediyesi CHP Meclis Üyesi Cahit İncefikir, Seyhan Belediye Meclisi’nde gündem dışı söz alarak tarım sektöründe yaşanan krizle ilgili dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Artan üretim maliyetleri, kuraklık, zirai don ve iklim kaynaklı afetlerin tarımı ağır şekilde etkilediğini belirten İncefikir, sektördeki küçülmenin her geçen gün derinleştiğini ifade etti.
“Tarımda küçülme hızlandı”
2025 yılında tarım sektöründeki daralmanın ciddi boyutlara ulaştığını vurgulayan İncefikir, yılın ilk çeyreğinde yüzde 2 olan küçülmenin ikinci çeyrekte yüzde 3.5’e, üçüncü çeyrekte ise yüzde 12.7’ye çıktığını söyledi.
Tarımın 2025 yılı genelinde bir önceki yıla göre yüzde 8.8 küçüldüğünü ifade eden İncefikir, özellikle kuraklık ve zirai donun üretime büyük darbe vurduğunu kaydetti.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası enerji piyasalarında yaşanan hareketliliğin gübre ve mazot maliyetlerini de artıracağını belirten İncefikir, bunun tarımsal üretim üzerindeki baskıyı daha da artıracağını dile getirdi.
“Çiftçi ektiğinde kazanamıyor”
Mazot, gübre ve ilaç fiyatlarındaki artışın çiftçiyi üretimden uzaklaştırdığını belirten İncefikir, “Çiftçi artık ektiğinde kazanamıyor. Bu nedenle birçok üretici ekmemeyi tercih ediyor” dedi.
Türkiye’de son 20 yılda işlenen tarım alanlarının yaklaşık 3 ila 3.5 milyon hektar azaldığını hatırlatan İncefikir, bazı bölgelerde nadas dışında kalan boş tarım arazilerinin hızla arttığını ifade etti.
“Artık mesele sadece üretim düşüşü değil, toprağın tamamen üretim dışına çıkmasıdır” diyen İncefikir, özellikle küçük arazi yapısı ve miras yoluyla bölünen toprakların verimliliği düşürdüğünü söyledi.
“Mazot desteği veriliyor ama vergiyle geri alınıyor”
Mazot desteği konusunda da çarpıcı değerlendirmelerde bulunan İncefikir, mevcut sistemde çiftçinin aldığı desteği dolaylı vergilerle geri ödediğini savundu.
İncefikir, “Çiftçi 1000 lira mazot desteği alıyor ancak mazottaki yüksek vergi nedeniyle bunun çok daha fazlasını geri ödüyor. Destek veriliyor gibi görünüyor ama mazot vergisi tek başına bu desteği sıfırlıyor hatta geçiyor” ifadelerini kullandı.
Türkiye’de mazot fiyatının yaklaşık yüzde 45’inin vergiden oluştuğunu belirten İncefikir, tarımda yıllık mazot tüketimi üzerinden hesaplandığında çiftçinin yalnızca mazottan ödediği verginin 110 ila 145 milyar lira arasında olduğuna dikkat çekti.
2025 yılı için planlanan tarımsal destek miktarının yaklaşık 100 milyar lira olduğunu hatırlatan İncefikir, “Çiftçi sadece mazottan ödediği vergiyle bile aldığı desteği geri veriyor” dedi.
“Tarım yaşlanıyor, gençler köyden uzaklaşıyor”
Türkiye’de çiftçi yaş ortalamasının 59’a yükseldiğini kaydeden İncefikir, gençlerin tarımdan hızla uzaklaştığını söyledi.
Erkek çiftçilerin yaş ortalamasının 58, kadın çiftçilerin ise 61 olduğunu belirten İncefikir, çiftçilerin yüzde 35’inin 65 yaş üstünde olduğunu ifade etti.
18-32 yaş arası genç çiftçi oranının yalnızca yüzde 5 seviyesinde kaldığını dile getiren İncefikir, “Tarımın omurgası artık büyük ölçüde 50 yaş üstüne dayanıyor. Gençler gelir elde edemediği için şehirde asgari ücretli işi tercih ediyor” diye konuştu.
“Tarımda yapısal reform şart”
Köyden kente göçün hızlandığını, birçok köyde çocuk nüfusunun neredeyse kalmadığını ifade eden İncefikir, mevcut tablonun devam etmesi halinde gıda üretiminin ciddi risk altına gireceğini söyledi.
Tarım Kanunu’na göre desteklerin milli gelirin en az yüzde 1’i olması gerektiğini ancak uygulamada bu oranın yüzde 0.3 ila yüzde 0.5 seviyelerinde kaldığını belirten İncefikir, tarımda yapısal reform çağrısı yaptı.
İncefikir, “Çiftçi üretmezse sofradaki gıda da sürdürülemez hale gelir. Tarım artık yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir güvenlik meselesidir” dedi.
