Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, düşük bedelli davalarda hükmedilen avukatlık vekalet ücretlerine ilişkin dikkat çeken bir karara imza attı. 9 bin 822 lira dava değerinin bulunduğu dosyada 18 bin lira vekalet ücretine hükmedilmesini hukuka aykırı bulan Yüksek Mahkeme, kararı bozdu. Karar, düşük bedelli uyuşmazlıklarda tarafların ödeyeceği vekalet ücretleri açısından önem taşıyor.
Kira anlaşmazlığı nedeniyle başlayan ve mahkemeye taşınan uyuşmazlıkta, hem davanın hukuki niteliği hem de hükmedilen vekalet ücretinin miktarı Yargıtay'ın incelemesinden geçti.
Kira anlaşmazlığıyla başlayan süreç mahkemeye taşındı
Polatlı'da yaşanan olayda ev sahibi ile kiracı arasında kira ödemeleri üzerinden anlaşmazlık çıktı. Dosyaya yansıyan bilgilere göre ev sahibi, kira bedellerini uzun süre eşi aracılığıyla tahsil etti.
İlerleyen süreçte ev sahibi, alınan kira bedelini düşük buldu. Taraflar arasında yaşanan anlaşmazlık nedeniyle kiracının evden tahliye edilmesi gündeme geldi.
Ev sahibi tarafından kiracının tahliyesine yönelik çeşitli girişimlerde bulunulurken, taraflar arasındaki uyuşmazlık kısa sürede büyüdü.
“Ev bana ait değil” diyerek kira bedellerini iade etmek istedi
Uyuşmazlığın ilerleyen aşamasında ev sahibinin eşi, kiracıdan tahsil ettiği kira bedellerinin iadesini gündeme getirdi.
Dosyada yer alan bilgilere göre ev sahibinin eşi, evin kendisine ait olmadığını ve kira bedellerini kendisinin tahsil ettiğini belirterek aldığı parayı geri vermek istedi.
Ancak kiracının bu ödemeyi gerçekleştirememesi üzerine taraflar arasında yeni bir alacak-borç ilişkisi ortaya çıktı. Kiracı ise daha önce ödediği kira bedellerinin kendisine iade edilmesini talep etti.
Taraflar arasında çözüm sağlanamayınca uyuşmazlık yargıya taşındı.
İstirdat davası açıldı
Kiracı, ödediği paraların geri alınması amacıyla mahkemeye başvurdu. Dosya Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görüldü.
Dava, istirdat davası kapsamında değerlendirildi. İstirdat davası, kişinin aslında borçlu olmadığı halde icra takibi veya benzeri bir baskı sonucunda yaptığı ödemenin geri alınmasını amaçlayan dava türü olarak biliniyor.
Yerel mahkeme, dosyada davanın istirdat davası olarak kabul edilmesi için gerekli şartların bulunmadığı kanaatine vararak davayı reddetti.
Adalet Bakanlığı kararı kanun yararına temyiz etti
Yerel mahkemenin kararının ardından dosya Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz edildi.
Bunun üzerine uyuşmazlık Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi. Yüksek Mahkeme, dosyayı hem davanın hukuki niteliği hem de taraflar lehine hükmedilen vekalet ücreti yönünden değerlendirdi.
Yargıtay, mahkemelerin tarafların taleplerini değerlendirirken yalnızca dava dilekçesinde kullanılan hukuki nitelendirmeyle bağlı kalmaması gerektiğine dikkat çekti.
Yargıtay’dan “hukuki nitelik” uyarısı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, hakimlerin uyuşmazlığın gerçek niteliğini dikkate alması gerektiğini vurguladı.
Yüksek Mahkeme'ye göre mahkemenin görevi, tarafların ileri sürdüğü maddi vakıaları değerlendirerek talebin hukuki niteliğini belirlemek ve buna göre karar vermek.
Bu kapsamda yerel mahkemenin, kiracının fazla ödediği bedellerin iadesine ilişkin talebini de dikkate alarak uyuşmazlığı değerlendirmesi gerektiği belirtildi.
9 bin 822 liralık dava değerine 18 bin lira vekalet ücreti
Kararın en dikkat çekici noktalarından biri ise avukatlık vekalet ücretine ilişkin oldu.
Yerel mahkeme, dava değerinin 9 bin 822 lira olmasına rağmen kiracı lehine 18 bin lira vekalet ücretine hükmetti.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, dava değerinin altında veya üstünde hangi sınırların uygulanacağına ilişkin değerlendirmesinde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine dikkat çekti.
Yüksek Mahkeme, somut olayda 9 bin 822 liralık dava değerine karşılık 18 bin lira vekalet ücretine hükmedilmesini de bozma nedeni olarak kabul etti.
Düşük bedelli davalar açısından önem taşıyor
Yargıtay'ın kararı, özellikle düşük miktarlı alacak, kira ve benzeri uyuşmazlıklarda tarafların karşılaşabileceği vekalet ücretleri açısından önem taşıyor.
Dava konusu miktarın oldukça düşük olduğu bazı uyuşmazlıklarda, tarafların dava sonunda karşı taraf lehine hükmedilen vekalet ücreti nedeniyle daha yüksek bir mali yükle karşılaşması tartışma konusu olabiliyor.
Yüksek Mahkeme'nin son kararı ise vekalet ücretinin belirlenmesinde dava değerinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin ilgili hükümlerinin dikkate alınması gerektiğini ortaya koydu.
Yargıtay daha önce de benzer bir karar vermişti
Yargıtay daha önce verdiği bir başka kararda da vekalet ücretinin belirlenmesinde dava değerinin ve reddedilen miktarın dikkate alınması gerektiğine hükmetmişti.
Söz konusu dosyada da mahkemenin, reddedilen miktarı aşmayacak şekilde vekalet ücretine karar vermesi gerektiği belirtilmişti.
Yargıtay, buna rağmen 15 bin lira maktu vekalet ücretine hükmedilmesini usul ve yasaya aykırı bulmuştu.
Yüksek Mahkeme, ilgili kararında davacı vekili lehine hükmedilecek vekalet ücretinin reddedilen miktarı aşmaması gerektiğine dikkat çekmişti.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi belirleyici olacak
Yargıtay'ın kararlarında Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin ilgili hükümleri önemli bir yer tutuyor.
Mahkemelerin, dava sonunda taraflardan biri lehine vekalet ücretine hükmederken davanın niteliğini, dava değerini ve tarifede öngörülen sınırları birlikte değerlendirmesi gerekiyor.
Bu nedenle özellikle düşük miktarlı davalarda, dava konusu miktar ile karşı taraf lehine hükmedilecek vekalet ücretinin birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi önem taşıyor.
Karar emsal niteliğinde değerlendiriliyor
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin son kararı, düşük bedelli uyuşmazlıklarda yüksek miktarda vekalet ücretine hükmedilmesinin önüne geçilmesi açısından dikkat çekiyor.
Kararla birlikte mahkemelerin, dava değerini ve ilgili tarife hükümlerini dikkate alarak vekalet ücretini belirlemesi gerektiği bir kez daha vurgulanmış oldu.
Öte yandan Yargıtay, yalnızca vekalet ücretine ilişkin değerlendirme yapmakla kalmadı; uyuşmazlığın hukuki niteliğinin de doğru belirlenmesi gerektiğine işaret etti.
Böylece karar, hem dava türünün doğru belirlenmesi hem de yargılama sonunda hükmedilecek vekalet ücretinin hesaplanması bakımından önemli bir değerlendirme ortaya koydu.
