İşitme kaybı, çoğu zaman yavaş ilerlemesi nedeniyle başlangıçta fark edilmeyebiliyor. Konuşmaları anlamakta güçlük çekme, kulakta çınlama, sesleri boğuk duyma ve televizyonun sesini yükseltme gibi belirtilerle kendini gösteren işitme kaybı, ilerleyen süreçte bireylerin sosyal yaşamını da olumsuz etkileyebiliyor.
Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi Uzman Odyoloğu Ahmet Özmen, işitme kaybının belirtileri, korunma yöntemleri, işitme cihazı kullanımı ve kulak sağlığı konusunda önemli açıklamalarda bulundu.
Konuşmaları sık sık tekrar ettirmek işitme kaybının belirtisi olabilir
İşitme kaybının genellikle yavaş ilerlediğini ve ilk belirtilerin günlük yaşamda ortaya çıktığını belirten Özmen, özellikle kalabalık ortamlarda konuşmaları takip etmekte zorlanmanın önemli bir işaret olduğunu söyledi.
Özmen, “Ortamda söylenenleri sık sık tekrar ettirirsiniz, 'Efendim, ne dedin?' gibi soruları fazlaca sormaya başlarsınız. Kalabalık ve gürültülü ortamlarda konuşmaları takip edemezsiniz. 'Masa' derken 'kasa' duyabilirsiniz. Bu yanlış anlamaları önlemek için insanların dudaklarını okumaya, göz temasınızı artırmaya başlarsınız” dedi.
Kulakta çınlama ve sesleri boğuk duyma uyarısı
Kulakta çınlama, seslerin boğuk duyulması ve ince sesleri algılamakta zorlanmanın işitme kaybının belirtileri arasında yer aldığını ifade eden Özmen, şu bilgileri verdi:
“Kulakta ıslık, rüzgar, çınlama gibi seslerin duyulması aslında işitme kaybının ilk habercisidir. Seslerin boğuk gelmesi, yani insanların sanki elleriyle ağızlarını kapatmış gibi konuşuyor duyulması da öyle. Kadın ve çocuk sesleri ya da kuş cıvıltıları gibi ince sesleri duymakta zorlanmak, kulaklarda dolgunluk hissi de bu belirtiler arasında.”
Televizyonun sesini yükseltmek ve telefon görüşmelerinde hoparlör kullanmayı tercih etmek gibi davranışların da işitme kaybına işaret edebileceğini belirten Özmen, ilerleyen işitme kaybının sosyal izolasyona neden olabileceğini söyledi.
Özmen, “Bu durum ilerlediğinde işitme kaybı olan bireyler kendilerini izole etmeye başlar. Tekrar ettirmekten çekinir, dalga geçilmesinden korkarlar. Böylece başlayan sosyal izolasyon, özellikle yaşlı hastalarda demans gibi hastalıklara zemin hazırlar” ifadelerini kullandı.
Kulaklık kullananlara 60 desibel uyarısı
Yüksek sese uzun süre maruz kalmanın işitme kaybına yol açabileceğini belirten Özmen, kulaklık kullanımında ses seviyesine dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.
Özmen, “60 desibeli geçmeden dinleme kuralını hiç uygulamıyoruz. Yüksek sese uzun süre maruz kalırsak kulağın içindeki tüylü hücreler zarar görür ve işitme kaybı oluşur ya da artar. Kulaklık kullanırken düşük ses seviyesi tercih edilmeli, 60 desibel aşılmamalı. Artık telefonlarda ve kulaklıklarda yüksek ses uyarıları var, bunlara mutlaka dikkat edilmeli” dedi.
Gürültülü ortamlarda çalışanların kulak koruyucu kullanmasının önemine de değinen Özmen, fabrikaların yanı sıra düğün, konser ve stadyum gibi yüksek sesli ortamlarda uzun süre bulunulmaması gerektiğini belirtti.
Özmen, “Fabrikada çok yüksek sesli bir yerde çalışan biri 'Kulağım rahatsız oluyor, söyleneni duymuyorum' diyerek kulak koruyucu kullanmıyor. Ancak bu, ilerleyen dönemde mesleki işitme kayıplarına yol açıyor. Ayrıca düğün, konser, stadyum gibi yüksek sesli yerlerde ve gürültü kaynaklarının yakınında da uzun süre kalınmamalı” diye konuştu.
Bebeklerde işitme belirtilerine dikkat
Yenidoğan işitme taramalarının önemine değinen Özmen, bebeklere doğumdan sonraki 24 saat içerisinde işitme testi yapıldığını, taramadan geçemeyen bebeklerin ise yeniden değerlendirmeye alındığını anlattı.
Özmen, “Taramadan geçemeyen bebekler bir ay içinde yeniden çağrılır, ilk üç aya kadar tarama, sonrasında klinik testlerle değerlendirme yapılarak, kayıp tespit edilmesi halinde cihazlandırma ya da eğitim süreciyle aileler yönlendirilmektedir. Bebeğin bir yaşına gelmeden 'gel', 'git', 'su', 'ver' gibi tek heceli kelimeleri söylemeye başlaması gerekir. Bunları söylemiyorsa, göz teması kurmuyorsa, seslenildiğinde dönüp bakmıyorsa mutlaka bir doktor ya da uzmanla görüşülmesi önerilmektedir” dedi.
“İşitme cihazı da gözlük gibidir”
İşitme cihazı kullanımına yönelik önyargıların hastaların sürecini olumsuz etkilediğini belirten Özmen, cihaz kullanımının ertelenmemesi gerektiğini söyledi.
Özmen, “Cihaz kullanmaları gerektiğini söylediğimiz hastalardan 'Dalga geçerler, ayıplarlar' cevabını alıyoruz. Oysa gözlük nasıl görmemize yarıyorsa, işitme cihazı da duymamıza yarar ve bizi sosyal izolasyondan korur. 'İşitme kaybım biraz daha ilerlesin, sonra cihaz kullanırım' diye bir şey yok. Kulaktaki hücreler ölmeye başladıktan sonra en iyi cihazı kullansanız da onları geri getiremezsiniz” ifadelerini kullandı.
Her işitme cihazının her hastaya uygun olmayabileceğini belirten Özmen, cihaz seçiminde fiyat yerine hastanın elde ettiği verimin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Özmen, “Kulak içi cihazlar her işitme kaybını karşılamayabilir, önemli olan cihazın fiyatı değil hastanın ondan alabildiği verimdir. Cihazın doğru merkezden alınması, doğru temizlenmesi ve doğru kullanılması da çok önemlidir. Toz partikülleri cihazın mikrofonlarını tıkayabilir. Bu nedenle cihaz çıkarıldıktan sonra tezgahın üstüne ya da cebe koyulmamalı; nemlenmemesi için koruyucu kabında saklanmalıdır. Pilleri düzenli kontrol edilmeli, şarjlıysa düzenli şarj edilmeli” dedi.
Kulak çöpü kullanımına karşı uyardı
Kulak temizliğinde kullanılan yabancı cisimlerin kulak sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Özmen, kulak çöpü kullanımının yanlış olduğunu söyledi.
Özmen, “Kulak kendi kendini temizleyebilen bir organ. Buşon dediğimiz kulak kiri doğal yolla kendiliğinden dışarı akabilir. Ama biz kulak çöpüyle, anahtarla, kalemin arkasıyla, çay kaşığıyla, elimize ne geçerse onunla kulağımızı karıştırıyoruz. Bu cisimler buşonu zara doğru itip yapışmasına neden oluyor. Bu da yalnızca işitmeyi değil dengeyi de etkiliyor, baş dönmeleri ve enfeksiyonlar görülebiliyor” diye konuştu.
Ani işitme kaybında ilk 48 saat kritik
Ani işitme kaybının acil değerlendirme gerektirdiğine dikkat çeken Özmen, belirtilerin ortaya çıkması halinde zaman kaybetmeden kulak burun boğaz hekimine başvurulması gerektiğini vurguladı.
Özmen, “Bir sabah kalktığınızda işitmeniz bir anda gidebiliyor. Lütfen beklemeyin. İlk 48 saat bizim için çok önemli. Kaybı düzeltebilmemiz için hemen bir sağlık kuruluşuna, bir kulak burun boğaz hekimine başvurmanız gerekiyor. Geç kalınırsa telafisi olmayan kalıcı kayıplar ortaya çıkıyor” uyarısında bulundu.





