Türkiye, sağlık teknolojilerinde yerli üretim kapasitesini artırmaya hazırlanıyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı kapsamında ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe AR-GE, üretim, klinik araştırma, test ve analiz altyapısının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Program doğrultusunda aşı ve biyoteknolojik ilaç projeleri desteklenecek, yerli kanser tanı kitlerinin geliştirilmesi için özel sektörle stratejik iş birlikleri kurulacak. Yenilikçi tıbbi cihazların ticarileştirilmesinde ise kamu alımlarının daha etkin kullanılması planlanıyor.
Bu çalışmalarla ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe ithalat bağımlılığının azaltılması, arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve Türkiye’nin küresel sağlık teknolojileri pazarındaki rekabet gücünün artırılması amaçlanıyor.
Aşı geliştirme ve üretim projeleri desteklenecek
Aşı ve aşı alt bileşenlerine ilişkin sanayi, kamu ve özel sektör ortaklığında yeni aşı adayı projeleri desteklenecek. Bağışıklama programı kapsamında kullanılan aşıların Türkiye’de üretilebilmesine yönelik çalışmalar yürütülecek.
Aşıların geliştirilmesi ve üretimi konusunda kamu kurumları, özel sektör ve AR-GE ekosistemindeki paydaşlar arasında iş birliğinin artırılması hedefleniyor. Böylece stratejik öneme sahip aşıların yerli imkanlarla geliştirilmesi ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesi planlanıyor.
Biyoteknolojik ilaçlar için yeni destek mekanizmaları
Program kapsamında biyobenzer ilaçların geliştirilmesi ve üretimine yönelik faaliyetler desteklenecek. Öncelikli ilaç teknolojileri ve biyoteknolojik ilaçların geliştirilmesi için yeni çağrılar açılacak.
Patent koruma süresi yeni dolan veya yakın zamanda sona erecek biyoteknolojik ilaçların Türkiye’de üretilebilmesi amacıyla mali ve altyapı destek mekanizmaları oluşturulacak. Bu çalışmalarla hem ilaca erişimin artırılması hem de Türkiye’nin biyoteknolojik ilaç üreticisi ve ihracatçısı konumuna gelmesi hedefleniyor.
Deney hayvanlarının kullanımına yönelik sertifika programlarının da düzenlenmesi planlanıyor.
Yerli kanser tanı kitleri geliştirilecek
Yerli kanser tanı kitlerinin geliştirilmesi ve prototiplerinin üretilmesi için özel sektörle stratejik iş birlikleri ve proje ortaklıkları kurulacak.
Aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zeka tabanlı sağlık teknolojileri geliştiren girişimlere klinik araştırma süreçlerinde bilimsel danışmanlık verilecek. Yenilikçi sağlık teknolojilerinin klinik araştırmalara hazırlanması aşamasında protokol oluşturma, merkez seçimi, gönüllü katılımı, etik kurul ve düzenleyici süreçler konusunda rehberlik sağlanacak.
Sağlık girişimleri için hızlandırma programı uygulanacak
Sağlık ve biyoteknoloji alanında faaliyet gösteren teknoloji girişimlerinin gelişimini desteklemek amacıyla hızlandırma merkezi modeli tasarlanacak. Bu kapsamda pilot hızlandırma programının uygulanması planlanıyor.
Programla sağlık teknolojileri alanındaki girişimlerin ürün geliştirme, klinik araştırma, yatırım ve ticarileştirme süreçlerine daha hızlı hazırlanması amaçlanıyor.
Yenilikçi tıbbi cihazlar kamu alımlarıyla desteklenecek
Kamu desteğiyle geliştirilen yenilikçi tıbbi cihazların ticarileştirilmesini kolaylaştırmak için kamu alımlarından etkin şekilde yararlanılacak.
İlaç, tıbbi cihaz ve biyoteknolojik ürünler için uluslararası akreditasyona sahip test, sertifikasyon ve ruhsatlandırma altyapısının oluşturulması hedefleniyor. Aziz Sancar Araştırma Merkezi bünyesindeki laboratuvarın ISO 15189, ISO 20387 ve ISO 27001 standartlarına yönelik hazırlık süreçleri de yürütülecek.
Başta savunma sanayisi olmak üzere farklı sektörlerde geliştirilen teknolojilerin tıbbi cihaz sektörüne transferini sağlayan projelere de destek verilecek. TÜBİTAK’ın Sanayi AR-GE Destek Programı ile KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı çağrılarına sunulan yenilikçi projelere öncelik tanınması planlanıyor.
Sağlık Vadisi için mevzuat çalışması yapılacak
Türkiye’de Sağlık Vadisi’nin kurulmasına yönelik yöntemlerin belirlenmesi ve gerekli mevzuat çalışmalarının yürütülmesi de program kapsamında yer alıyor.
Sağlık Vadisi’nin, ilaç, tıbbi cihaz, biyoteknoloji, AR-GE ve klinik araştırma alanlarında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşları bir araya getiren bir yapı olarak tasarlanması hedefleniyor.
Yurt dışındaki sağlık tesislerine yerli tedarik
Türkiye tarafından yurt dışında kurulan veya desteklenen sağlık tesislerinin ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemesi ihtiyaçlarının yerli üreticilerden karşılanması amacıyla dijital tedarik ve izleme sistemi oluşturulacak.
İlaç ihracatındaki kısıtlamaların kaldırılması ve Avrupa Birliği ile karşılıklı tanıma anlaşmalarının hayata geçirilmesi amacıyla Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna bağlı ihracat kontrolörlük birimlerinin kurulması planlanıyor.
İlaç üretimi ve pazar büyüklüğü arttı
Programda Türkiye ilaç sektörünün mevcut durumuna ilişkin verilere de yer verildi. İlaç sanayisindeki üretim, 2026 yılının ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,2 arttı.
Türkiye ilaç pazarında yılın ilk 8 ayında 1,74 milyar kutu ilaç satıldı. Bu satışların toplam değeri 418,4 milyar liraya ulaştı. Yılın ilk 7 ayında Türkiye’de üretilen ilaçların pazardaki payı kutu bazında yüzde 92, değer bazında ise yüzde 52,5 olarak gerçekleşti.
Tıbbi cihaz sektöründe ise 2025 yılında yaklaşık 4,5 milyar dolarlık dış ticaret hacmine ulaşıldı. Aynı dönemde sektörün ihracatı 1,3 milyar dolar olurken, ihracatın ithalatı karşılama oranı 2026 yılının ilk 5 ayında yüzde 46 olarak kaydedildi.
