Türkiye'nin yüksek teknoloji gündeminde kuantum hesaplama, haberleşme, algılama ve metroloji alanları giderek daha fazla yer buluyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı altında oluşturulan 300 milyon dolar bütçeli "HIT-Kuantum" adımıyla; araştırma merkezleri, üniversiteler ve özel sektörün kullanımına açık yüksek kapasiteli kuantum hesaplama altyapılarının kurulması hedefleniyor.
Bu doğrultuda Türkiye'deki kuantum altyapısının önemli bir ayağını TOBB, TOBB ETÜ ve ASELSAN iş birliği oluşturuyor. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda 2022 yılında kurulan Kuantum Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı'ndaki çalışmaların ardından TOBB ETÜ, Türkiye'nin ilk kuantum bilgisayarı QuanT'ı Kasım 2024'te kamuoyuna sundu. Süreç kapsamında ASELSAN ile SSB arasında Süper İletken Kuantum İşlemci Birimi Geliştirilmesi Projesi başlatılırken, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü tarafından geliştirilen Rubidyum Atomik Frekans Standardı projesi ise SpaceX Transporter-17 göreviyle uzaya fırlatıldı.
TÜBİTAK'tan EUREKA Xecs 2026 çağrısı
TÜBİTAK'ın EUREKA Xecs 2026 Uygulamalı Kuantum Teknolojileri Çağrısı ile kuantum teknolojilerinin teknoloji hazırlık seviyesinin yükseltilmesi amaçlanıyor. En az iki EUREKA üyesi ülkeden kuruluşların yer alacağı projeler desteklenecek olup, bu kuruluşlardan en az birinin Avrupa Birliği üyesi veya Ufuk Avrupa'ya asosiye bir ülkeden olması şartı aranıyor.
Çağrı kapsamında tıbbi teşhis, hassas navigasyon ve uzay uygulamalarına yönelik kuantum algılama teknolojilerinin yanı sıra ölçüm altyapılarını kapsayan kuantum metrolojisi projeleri desteklenecek. Ayrıca kuantum haberleşme ve siber güvenlik alanında sistem performansını artıracak çözümler ile kübitlerin kontrolü ve kalibrasyonuna yönelik düşük gürültülü elektronik sistemler çalışma alanları arasında yer alıyor.
Bütçe detayları ve başvuru süreci
Program kapsamında ulusal çağrı bütçesi 3 milyon avro olarak belirlenirken, bir projedeki Türk ortakların toplam proje bütçesinin 600 bin avroyu geçemeyeceği bildirildi. Sermaye şirketi dışındaki kurumların bütçesi ise Türk ortakların toplam bütçesinin en fazla yüzde 30'u kadar olabilecek. Proje sürelerinin en fazla 36 ay olarak uygulanacağı programda; büyük ölçekli kuruluşlara yüzde 60, KOBİ'lere yüzde 75, kamu idareleri ile üniversitelere ise yüzde 100 oranında destek sağlanacak.
Söz konusu program için uluslararası ön proje başvuruları 26 Kasım 2026, tam proje önerileri ise 5 Mart 2027 tarihine kadar alınacak. Ulusal çağrının 8 Ocak 2027'de açılmasının ardından kuruluş bazlı ön kayıtlar 30 Mart 2027'de tamamlanacak ve ulusal proje başvuruları 31 Mart 2027 tarihi itibarıyla sona erecek.
