Adana’nın kültürel mirasının önemli parçalarından biri olan ve kuşaktan kuşağa aktarılan “Adana burması” artık tescilli bir ürün. Kentte uzun yıllardır üretilen geleneksel burma bilezik, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Adana Kuyumcular Esnaf ve Sanatkarlar Odası adına coğrafi işaretle tescillendi.
Hem takı hem de yatırım amacıyla tercih edilen Adana burması, özellikle düşük fire ve işçilik maliyetleri nedeniyle altın yatırımı yapan vatandaşların gözde ürünleri arasında bulunuyor.
Geçmişi yüzyıllar öncesine dayanıyor
Adana burmasının tarihsel geçmişinin yüzlerce yıl öncesine uzandığı belirtiliyor. M.Ö. 4’üncü yüzyıldaki Helenistik dönemde, paranın yaygın olmadığı dönemlerde benzer takıların ticarette değiş-tokuş amacıyla değerlendirildiği ifade ediliyor.
Arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan ve iki ucunda yılan başı bulunan örnekler de günümüzdeki Adana burmasının tarihi kökenleri arasında gösteriliyor.
Yüzyıllar içerisinde temel yapısını koruyan burma bileziklerde bazı değişiklikler yapıldı. Eski örneklerde görülen yılan başlarının yerini günümüzde kilit sistemi alırken, geleneksel üretim anlayışı devam ettiriliyor.
“7 telli”, “12 telli”, “elmas kırığı” ve “badem baş”
Adana burması bugün kuyumcularda farklı modellerle alıcıların beğenisine sunuluyor. “7 telli”, “12 telli”, “elmas kırığı” ve “badem baş” bunların en bilinenleri arasında yer alıyor.
10 gramdan başlayarak talebe göre farklı ağırlıklarda üretilebilen bilezikler, kentte düğünlerin ve özel günlerin vazgeçilmez takılarından biri olmasının yanı sıra birikim amacıyla da satın alınıyor.
Adana burması nasıl yapılıyor?
Adana burmasının üretimi yoğun ve ustalık gerektiren bir süreçten geçiyor. İlk olarak 24 ayar altın külçeye bakır ilave edilerek altının ayarı 22’ye düşürülüyor. Uygun miktarda bakırla karıştırılan altın, potada yaklaşık 1000 derece sıcaklıkta eritiliyor.
Eritilen altın daha sonra yaklaşık 30 santimetrelik çubuk haline getiriliyor. Bileziğin istenilen ağırlığına göre silindirlerden geçirilen altın inceltilerek yaklaşık 2 metre uzunluğunda tel haline dönüştürülüyor.
Karakteristik görünümü “bükü” işlemiyle kazanıyor
Hazırlanan telin çapaklarından arındırılması amacıyla yüzeyine balmumu sürülüyor. Ardından tel, “hadde” adı verilen ve farklı çaplarda delikleri bulunan çelik araçtan geçirilerek istenilen inceliğe getiriliyor.
Sonrasında telin bir ucu mengeneye sabitleniyor, diğer ucu ise el matkabına bağlanarak çevriliyor. Adana burmasının kendine özgü görünümünü ortaya çıkaran bu aşamaya “bükü” işlemi adı veriliyor.
Burmalar yaklaşık 19-19,5 santimetre çevre ölçüsünde kesildikten sonra yüzeylerinde oluşan oksitlerden temizleniyor. Son aşamada mafsal makinelerinde cilalanan bilezikler satışa hazır hale getiriliyor.
Adana burması artık resmi kimliğe sahip
Geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen coğrafi işaret tesciliyle Adana burması, kente özgü niteliğini resmi olarak da belgelemiş oldu.
Adana Kuyumcular Odası Başkanı Oğuz Başman, tescilin ürün açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu belirterek, “Yüzyıllar önceye dayanan bir modeli bugün belgeledik. Artık Adana burması tescillendi ve satılırken Adana burması adıyla satılacak.” dedi.
“Satış sırasında değer kaybı çok az”
Adana burmasının yatırım açısından da ilgi gördüğüne işaret eden Başman, “Adana burması geleneksel bir ürün ve satış sırasında değer kaybı çok az. Bu yüzden Adana burmasına talep çok fazla.” ifadelerini kullandı.
Coğrafi işaretin ürüne resmi bir kimlik kazandırdığını belirten Başman, tescilin satışları da olumlu etkilemesini beklediklerini söyledi.
Başman, “Artık resmi kimlikli bir ürün olduğu için satış talebi de daha artacaktır. Bu tescilin satışlara da yansımasını bekliyoruz.” diye konuştu.
“Bütün yatırımlarımızı Adana burması olarak yapıyoruz”
Adana burması satın alan Zühal Bayram da tescilden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Bayram, “Adana burması severek kullandığımız bir ürün. Annem burmanın aşığı. Bütün yatırımlarımızı Adana burması olarak yapıyoruz. Tescillenmesine de çok sevindim.” dedi.
Adana kebabını örnek gösteren Bayram, “Nasıl Adana kebabı diğer yerlerde de Adana kebap olarak satılıyorsa burma da Adana burması olarak satılacak. Tescillenmesi çok güzel oldu.” ifadelerini kullandı.
Coğrafi işaret tesciliyle birlikte Adana’nın geleneksel kuyumculuk kültürünün önemli temsilcilerinden biri olan Adana burmasının hem Türkiye genelindeki bilinirliğinin hem de ticari değerinin artması bekleniyor.
