Yeni Orta Vadeli Program (OVP) döneminde kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve vergi denetimlerinin etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmaların kapsamı genişletilecek. 2027-2029 dönemini kapsayan programda, dijital dönüşümün sunduğu imkanlardan daha fazla yararlanılması ve vergi kayıp ve kaçağının azaltılması amacıyla yeni uygulamaların hayata geçirilmesi planlanıyor.
Bu kapsamda vergi ihbarları, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli veri kaynaklarından biri olarak değerlendirilirken, ihbarların daha hızlı ve etkin şekilde analiz edilmesi için yapay zeka destekli İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) Projesi hayata geçirilecek.
Vergi ihbarları yapay zekayla analiz edilecek
Yeni sistemle birlikte vergi ihbarlarının değerlendirilmesinde yapay zeka ve bilişsel karar üretimi teknolojilerinden yararlanılacak. Böylece ihbarlardan elde edilen verilerin daha sistematik şekilde analiz edilmesi ve denetim süreçlerinde riskli alanların daha hızlı belirlenmesi amaçlanıyor.
Kayıt dışılıkla mücadele kapsamında yapay zeka ve büyük veri gibi teknolojik imkanlarla desteklenen risk analizlerinin de yaygınlaştırılması planlanıyor. Elde edilen verilerin farklı analiz teknikleriyle değerlendirilmesiyle sektörel, finansal ve tematik risk analizleri gerçekleştirilecek.
Büyük veriyle riskli alanlar belirlenecek
Vergi denetimlerinde büyük veri kaynaklarından daha etkin yararlanılması hedeflenirken, elde edilen analiz sonuçlarının ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılması da planlanıyor.
Bu yöntemle risk taşıyan sektörlerin, işletmelerin ve mükelleflerin daha etkin şekilde tespit edilmesi amaçlanıyor. Risk odaklı denetim anlayışının güçlendirilmesiyle denetim kaynaklarının daha verimli kullanılması ve vergisel hataların en düşük seviyeye indirilmesi hedefleniyor.
Kayıt dışı istihdama yakın takip
Yeni OVP kapsamında yalnızca vergi kayıp ve kaçağı değil, kayıt dışı istihdamla mücadele de öncelikli alanlardan biri olacak.
Prim tabanının genişletilmesi amacıyla kayıt dışı istihdam ve ücretlere yönelik veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetlerinin artırılması planlanıyor. Böylece kayıt dışı çalışanların ve gerçek ücret üzerinden bildirilmeyen istihdamın daha etkin şekilde tespit edilmesi hedefleniyor.
Öte yandan kayıt dışı ekonominin boyutunun ölçülmesi, vergi açığının hesaplanması ve politika geliştirme süreçlerine katkı sağlayacak analiz altyapısının da güçlendirilmesi öngörülüyor.
Dijital takip sistemleri yaygınlaştırılacak
Kayıt dışılıkla mücadelede farklı sektörleri kapsayan yüksek teknolojili izleme sistemlerinden de yararlanılacak.
Bu kapsamda Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS), Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS), İnşaat Demiri İzleme Sistemi (İDİS), Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi (BÜİS) gibi uygulamalar üzerinden ekonomik faaliyetlerin daha etkin şekilde takip edilmesi amaçlanıyor.
Söz konusu sistemlerin yaygınlaştırılmasıyla kayıt dışılığın azaltılması ve vergi kayıp ve kaçağının önlenmesine katkı sağlanması hedefleniyor.
Vergi denetimlerinde yeni yöntemler
Yeni dönemde vergi denetimlerinde üçüncü taraf idari verilerden daha fazla yararlanılması planlanıyor. Vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespit edilmesinde farklı veri kaynaklarının kullanılmasıyla denetimlerin etkinliğinin artırılması amaçlanıyor.
Vergi tabanının genişletilmesi ve vergide adaletin güçlendirilmesi amacıyla riskli görülen sektörler ve mükellefler için farklı denetim teknikleri uygulanacak.
Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) kapsamında mükelleflerin analiz edilmesi ve denetime alınacak alanların belirlenmesi de sürdürülecek.
Gayrimenkul işlemleri de takipte olacak
Gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden işlem görmesini sağlayacak çalışmalara da devam edilecek. Böylece taşınmaz alım satımlarında gerçek değerlerin daha doğru şekilde belirlenmesi ve vergisel kayıpların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bunun yanında Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) kapsamında vergi denetimlerinin dijital imkanlarla güçlendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecek.
Organize vergi kaçakçılığıyla mücadele güçlendirilecek
Yeni dönemde organize vergi kaçakçılığıyla mücadelede kurumlar arası işbirliğinin de artırılması planlanıyor. Vergi kaçakçılığına yönelik soruşturmaların daha etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlar arasında bilgi ve veri paylaşımının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Mükelleflerin yıllık gelirlerinin doğru şekilde kavranması ve beyan edilmesi amacıyla hasılat denetimlerinin de devam edeceği belirtildi.
Yeni uygulamalarla birlikte vergi denetimlerinde teknolojinin daha etkin kullanılması, kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin tespit edilmesi ve vergi tabanının genişletilmesi hedeflenirken, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin 2027-2029 döneminde de öncelikli politika alanlarından biri olması bekleniyor.
