Güney Kore’de özellikle gençler arasında başlayan ve kısa sürede dünya genelinde bir dijital akıma dönüşen "dopamin siteleri", internet dünyasının yeni tehdidi olarak öne çıkıyor. Gerçekte var olmayan bakiyeler, sahte alışveriş sepetleri ve ekranlarda beliren uydurma kurye takip simülasyonlarıyla kullanıcılara anlık bir tatmin duygusu yaşatan bu platformlar, uzmanları harekete geçirdi.
Konuya ilişkin kritik uyarılarda bulunan Beyin Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen, ortada gerçek bir ürün veya harcanan para olmamasına rağmen bu sitelerin beyindeki ödül mekanizmasını yapay yollarla manipüle ettiğini ve bu durumun sağlıklı bir davranış modeli olmadığını vurguladı.
"Ortada gerçek bir para veya ürün yok"
Dopaminin normal şartlar altında motivasyonu, yaşam enerjisini ve haz duygusunu düzenleyen hayati bir hormon olduğunu belirten Prof. Dr. Orhan Şen, sanal dünyadaki tehlikeli mekanizmayı şu sözlerle özetledi:
"Normalde spor yapmak, kaliteli bir hobiyle ilgilenmek ya da gerçek bir başarı elde etmek beyinde dopamin salınımını doğal olarak artırır. Ancak bu yeni nesil sitelerde tamamen sanal bir kurgu var. Ürünler sepete ekleniyor, olmayan kartlarla ödeme simüle ediliyor ve kişi ekrandan hayali kuryenin yola çıkışını büyük bir heyecanla takip ediyor. Bu süreç beyni yapay bir şekilde uyararak geçici bir haz veriyor fakat arka planda bireyi ciddi bir psikolojik riskle baş başa bırakıyor."
"Yapay dopamin fazlalığı haz duygusunu köreltiyor"
Sistemin en büyük riskinin, beynin sürekli ve gereksiz uyaranlara maruz bırakılması olduğunu ifade eden Prof. Dr. Şen, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Dopamin bu şekilde yapay ve yoğun olarak salgılatılırsa, zamanla kişinin gerçek hayattaki haz alma duygusu körelir. Birey sanal dünyadan çıkıp gerçek yaşama döndüğünde artık hiçbir şeyden mutlu olamaz hale gelir. Bu tatminsizlik, mutluluğun başka tehlikeli alanlarda aranmasına ve bağımlılıklara zemin hazırlar. Özellikle şizofreni veya bipolar bozukluk gibi psikiyatrik rahatsızlıkları olan bireylerde, dopamin dengesinin bu şekilde bozulması mani ve aktif hastalık dönemlerini doğrudan tetikleyebilir."
"Gerçek mutluluk sahte ekranlarda değil, gerçek hayatta aranmalı"
Vatandaşları bu tür sahte rahatlama ve kaçış platformlarından uzak durmaya çağıran Prof. Dr. Orhan Şen, doğal dopamin kaynaklarına yönelmenin önemine dikkat çekti. Sağlıklı bir zihin yapısı için egzersiz yapılması, uyku kalitesine dikkat edilmesi ve güçlü sosyal ilişkiler kurulması gerektiğini belirten Şen, "Gerçek mutluluk, gerçek hayatta aranmalıdır" diyerek dijital tatmin çağı tuzaklarına karşı farkındalık çağrısında bulundu.
