Türkiye’de hayvancılıkta genetik verimliliği artırmaya yönelik önemli bir çalışma Adana’da yürütülüyor. Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesindeki Hayvansal Biyoteknoloji Laboratuvarı’nda, genetik kapasitesi yüksek sığırlardan embriyo elde edilerek donduruluyor ve üreticilere sunuluyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) koordinasyonunda yürütülen “Anadolu Alacası Geliştirme Projesi” kapsamında başlatılan çalışmalar, 2018 yılında ticari embriyo üretim merkezine dönüştürüldü. Enstitü, Türkiye’nin ilk ve tek aktif ticari sığır embriyosu üretim merkezi olarak faaliyetlerini sürdürüyor.
770 embriyo donduruldu, 604 buzağı dünyaya geldi
Proje kapsamında yüksek et ve süt verimliliğine sahip sığırlardan bugüne kadar 770 embriyo donduruldu. Enstitünün Hayvancılık İşletmesi’nde gerçekleştirilen embriyo transferleri sonucunda ise 604 buzağı dünyaya geldi.
2022 yılından bu yana yetiştiricilere dondurulmuş ticari sığır embriyosu satışı da gerçekleştiriliyor. Embriyo transfer teknolojisinin yaygınlaştırılması ve üreticilerin bu yöntemle tanıştırılması amacıyla satışların maliyete yakın fiyatlarla yapıldığı belirtildi.
Çalışmalarla Türkiye şartlarına uygun, test edilmiş ve yüksek genetik kapasiteye sahip boğaların geliştirilmesi, kaliteli sperma üretiminde dışa bağımlılığın azaltılması ve sığırlarda genetik ilerlemenin hızlandırılması amaçlanıyor.
Bir inekten 18-20 embriyo elde edilebiliyor
Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü İbrahim Cerit, Hayvansal Biyoteknoloji Laboratuvarı’nda embriyoların elde edilmesi, dondurulması ve transferine yönelik çalışmaların 2018 yılından bu yana ticari olarak sürdürüldüğünü söyledi.
Genetik olarak yüksek süt verimine sahip donör ineklerin kullanıldığını belirten Cerit, dünyada öne çıkan boğalardan alınan spermalarla yüksek genetik özelliklere sahip embriyolar elde edildiğini ifade etti.
Normal şartlarda bir inekten yılda bir yavru alınabildiğine dikkat çeken Cerit, uygulanan çoklu yumurtlatma yöntemiyle bu sayının önemli ölçüde artırıldığını belirterek, “Çoklu yumurtlatma yöntemiyle embriyo elde etme çalışmalarında bir hayvandan 18 ila 20 adet embriyo teşekkülü sağlanabiliyor” dedi.
Dondurulan embriyolar yıllar sonra kullanılabiliyor
Laboratuvar ortamında elde edilen embriyolar kalite kontrolünden geçiriliyor. Uygun bulunan embriyolar taze olarak taşıyıcı hayvanlara transfer edilebildiği gibi dondurularak uzun süre saklanabiliyor.
Dondurulan embriyolar ihtiyaç duyulduğunda çözdürülerek taşıyıcı hayvanlara nakledilebiliyor. Böylece yüksek genetik özelliklerin farklı işletmelere ve gelecek nesillere aktarılması mümkün hale geliyor.
Embriyonun tanesi 3 bin 850 TL
Enstitüde üretilen embriyoların yetiştiricilere satışının sürdüğünü açıklayan Cerit, teknolojinin yaygınlaşması amacıyla fiyatların maliyete yakın tutulduğunu söyledi.
Bir embriyonun güncel satış fiyatının yaklaşık 3 bin 850 TL olduğunu belirten Cerit, satış sonrasında da üreticilere gerekli hizmetlerin sağlandığını ifade etti.
Çalışmanın temel hedefinin düşük süt veya et verimine sahip hayvanların bulunduğu işletmelerde yüksek genetik kapasiteye sahip yeni nesiller elde etmek olduğunu vurgulayan Cerit, bu yöntemle hayvancılıkta verimliliğin artırılmasının amaçlandığını kaydetti.
Türkiye’de ticari üretimin tek adresi Adana
Embriyo transferi konusunda Türkiye’de farklı kurumlarda akademik çalışmalar yürütüldüğünü belirten Cerit, ticari ve aktif üretim açısından Adana’daki merkezin ayrı bir konumda bulunduğunu söyledi.
Cerit, “Akademik olarak bu çalışmalar var ancak ticari ve aktif olarak şu anda Türkiye’deki tek embriyo üretim merkezi burasıdır” ifadelerini kullandı.
Adana’da yürütülen çalışmaların yaygınlaşmasıyla düşük verimli hayvanlardan doğacak yeni nesillerin genetik kapasitesinin yükseltilmesi, et ve süt üretiminde verim artışı sağlanması ve hayvancılık sektöründe dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.
