Çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni dönem başladı. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığınca hazırlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” ile 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. Yaşı 15’i doldurmuş ancak 18’e ulaşmamış kullanıcılar için ise özel güvenlik ve gizlilik kuralları uygulanacak.
Yeni hesaplar ve mevcut hesaplar için takvim farklı
Düzenleme 1 Kasım 2026 Pazar günü yürürlüğe girdi. Bu tarihten itibaren yeni açılacak hesaplarda yaş doğrulaması zorunlu olacak.
Daha önce açılmış hesaplar için ise geçiş süreci uygulanacak. Mevcut kullanıcıların yaş doğrulama işlemleri 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanacak. Dolayısıyla geçiş süresi, yeni hesaplarda yaş kontrolünün de mart sonuna ertelendiği anlamına gelmiyor.
Sosyal medyada yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Yeni sistemde hesap açmak isteyen kullanıcı, yaşını doğrulamak için e-Devlet Kapısı’na yönlendirilecek. Kullanıcı burada yaş durumunu doğrulayan dijital bir kod, yani “yaş doğrulama belirteci” oluşturacak.
Bu belirteç ilgili sosyal medya platformuna iletilecek. Platform da belirtecin doğruluğunu kontrol ederek kullanıcının yaş grubunu belirleyecek. Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların hesap açma talepleri reddedilecek.
Kimlik bilgileri sosyal medya şirketleriyle paylaşılacak mı?
Siber Güvenlik Başkanlığının açıklamasına göre doğrulama sırasında kullanıcıların kimlik ve kişisel bilgileri sosyal ağ platformlarına aktarılmayacak. Platformlara yalnızca ilgili yaş eşiklerinin karşılanıp karşılanmadığı bilgisi iletilecek.
Böylece sosyal medya şirketi, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını kontrol edebilecek. Teknik işleyiş ve kullanıcıların izleyeceği adımlar, resmî kanallar ile platformların duyuruları üzerinden aşamalı olarak paylaşılacak.
Instagram, TikTok, YouTube ve WhatsApp kapsamda mı?
Yönetmelik, uygulamaları marka adlarıyla sıralamak yerine “sosyal ağ sağlayıcı” tanımı üzerinden kapsam belirliyor. Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcıları düzenlemenin kapsamında bulunuyor.
Instagram, Facebook, TikTok, X, Snapchat ve YouTube gibi platformlarla ilgili uygulama ayrıntılarında bu tanım ve yetkili kurumların açıklamaları belirleyici olacak.
WhatsApp, Telegram ve Discord gibi iletişim uygulamalarının tamamının yasaklandığı ya da bütün özelliklerinin aynı kurallara tabi olduğu yönünde kesin bir ifade kullanmak ise doğru değil. Yönetmelikte bu uygulamaları tek tek sıralayan bir liste bulunmuyor.
Ebeveyn onayıyla 15 yaş altına hesap açılabilecek mi?
Yaş doğrulaması ile ebeveyn denetimi ayrı işlemler. Düzenlemede 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunulamayacağı belirtiliyor; ebeveyn onayıyla bu sınırın aşılmasına yönelik bir istisna yer almıyor.
Ebeveyn kontrol araçları ise çocuk hesaplarının ayarlarını yönetmek, kullanım süresini sınırlandırmak ve ücretli işlemleri onaya bağlamak amacıyla sunulacak. Böylece aileler, çocuklarının sosyal medya kullanımında daha etkin denetim sağlayabilecek.
15–17 yaş grubundaki hesaplarda neler değişecek?
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına ulaşmamış çocukların hesapları için yüksek gizlilik ayarları uygulanacak. Hesaplar gizli olacak, canlı yayın açılmasına ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilmesine izin verilmeyecek. Çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek; takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş da bağımlılığı artıran sürekli içerik kaydırma özelliklerinin sınırlandırılacağını, mesajlardaki görüldü bilgisinin kapatılacağını ve ekran görüntüsü/kaydı alınmasına yönelik önlemler uygulanacağını açıkladı.
Mevcut çocuk hesapları kapatılacak mı?
Geçiş dönemindeki doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları kapatılacak. Yaşı 15’i doldurmuş ancak 18’e ulaşmamış kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü güvenlik kurallarına tabi tutulacak.
Yaş kontrolü yalnızca hesap açılışıyla sınırlı kalmayacak. Bir hesabın yaş sınırının altındaki bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşursa hesap askıya alınabilecek ve yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek.
“Hesabınız bugün kapatılacak” mesajlarına dikkat
Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, yaş doğrulaması gerekçesiyle gönderilen sahte mesajlara karşı uyardı. Mevcut hesaplar için süre 31 Mart 2027’ye kadar devam ettiğinden, acil işlem yapılmasını isteyen mesajlara karşı dikkatli olunması istendi.
İşlemlerde yalnızca resmî e-Devlet Kapısı veya resmî mobil uygulama kullanılmalı; e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu ve banka bilgileri paylaşılmamalı.
