TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Dr. Mehmet Tatar, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin üçüncü yılı dolayısıyla yaptığı açıklamada, afet risklerinin azaltılmasına yönelik yeterli adım atılmadığını belirterek, “Afetler, yaşam alanlarımızı her geçen gün daha fazla tehdit ediyor” dedi.
Afet zararlarının giderek büyüdüğünü ifade eden Tatar, “Afetlere karşı yaşam alanlarını dirençli hale getirmesi gereken makamların duyarsızlığı, afet zararlarının katlanarak büyümesine neden oluyor” diye konuştu. Afet risk azaltma yatırımlarının maliyet olarak görülmesini eleştiren Tatar, “Afetler sadece ekonomik kayıplar değil, aynı zamanda derin toplumsal yaralar açıyor” ifadelerini kullandı.
“53 binden fazla can kaybı unutulamaz”
6 Şubat depremlerinde yaşanan can kayıplarını hatırlatan Tatar, “53 binden fazla can kaybı unutulamaz” dedi. Depremlerde 53 bin 537 vatandaşın hayatını kaybettiğini vurgulayan Tatar, “Özellikle çocuklarımızın ve gençlerimizin yaşadığı mağduriyetin hiçbir maddi karşılığı olamaz” diye konuştu. Tatar, yaşamını yitiren vatandaşları saygıyla andıklarını ve benzer acıların tekrar yaşanmaması için mücadele edeceklerini belirtti.
Depremlerin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen kalıcı önlemlerin hayata geçirilmediğini ifade eden Tatar, “Üç yılda kalıcı ve sistematik önlemler hayata geçirilmedi” dedi. Tatar, “Bunun yerine sermayeye yeni rant alanları açan düzenlemeler gündeme getiriliyor” ifadelerini kullandı.
“Kentlerin hafızası yok ediliyor”
Torba yasa düzenlemelerine de değinen Tatar, “Zemin araştırmaları denetimden uzaklaştırılıyor, kamusal denetim zayıflatılıyor ve binlerce jeoloji mühendisi işsiz bırakılıyor” diye konuştu.
Deprem bölgesindeki altyapı sorunlarının sürdüğünü belirten Tatar, “Konutların büyük bölümü tamamlanmış olsa da altyapı ve sosyal donatı eksiklikleri devam ediyor” dedi. Tatar, “Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya’da suya erişim, kanalizasyon, yol ve elektrik gibi temel hizmetlerde ciddi sorunlar yaşanıyor” ifadelerini kullandı.
Kentlerin kültürel ve tarihi dokusunun zarar gördüğünü ifade eden Tatar, “Kentlerin hafızası yok ediliyor” dedi. Tatar, “Antakya başta olmak üzere birçok kentte planlama süreçlerinde meslek odaları, üniversiteler ve yerel yönetimler dışlanıyor. Kapalı kapılar ardında alınan kararlar kentlerin geleceğini tehdit ediyor” diye konuştu.
“Kaçak yapı sayısı on binleri aştı”
Deprem bölgesinde kaçak yapılaşmanın arttığını belirten Tatar, “Kaçak yapı sayısı on binleri aştı” dedi. Tatar, “Geçici ruhsat uygulamaları kaçak ticareti artırıyor ve bu durum esnaf ve sanatkârlar arasında gerilimlere yol açıyor” ifadelerini kullandı.
Yeni bir afet yönetim anlayışına ihtiyaç olduğunu vurgulayan Tatar, “Ekosistemle uyumlu, katılımcı ve erişilebilir yeni bir afet yönetim sistemine acil ihtiyaç var” dedi.
Tatar, afet risklerinin azaltılması için, “Kamu yararını esas alan, bilimsel ve sosyal adalet temelli afet risk azaltma yaklaşımı benimsenmeli” çağrısında bulundu. Tatar ayrıca, “İmar, planlama, afet ve yapı denetimi mevzuatı bütüncül şekilde yeniden düzenlenmeli”, “TBMM tarafından Afet Risk Azaltma Kanunu acilen çıkarılmalı”, “Risk azaltma projelerini finanse edecek yeni bir Afet Fonu oluşturulmalı”, “Yerel yönetimler, meslek odaları ve sivil toplum afet yönetiminin her aşamasına dahil edilmeli”, “Afet, Acil Durum ve İklim Değişikliği Bakanlığı kurulmalı” ve “Türk Ceza Kanunu’na afet suçu tanımı eklenmeli” önerilerini sıraladı.
İmar affı uygulamalarına ilişkin değerlendirmede bulunan Tatar, “İmar affı uygulamaları terk edilmeli” dedi. Tatar, “İmar barışı ve yapı kayıt belgesi gibi düzenlemeler afet risklerini artırıyor” ifadelerini kullandı.
Açıklamasının sonunda Tatar, “Aynı acıları bir daha yaşamamak için şeffaf, hesap verebilir ve katılımcı bir afet risk yönetim sistemi hayata geçirilmelidir” dedi.
