Yıllık gelir vergisi beyannameleri için tanınan yasal sürenin sonuna gelinirken, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) teknolojik altyapısını en üst seviyeye çıkardı. Bankalar, finans kuruluşları ve kamu kurumlarından gelen devasa veri setleri, yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilerek gerçek kazancını beyan etmeyen mükellefler tek tek tespit ediliyor.
Zarar beyan eden işletmelere "Sektörel Analiz" takibi
Sistem, beyan edilen kazanç ile fiili ekonomik faaliyet arasındaki uyumsuzlukları anında yakalıyor. Özellikle şu gruplar öncelikli inceleme listesine alındı:
-
Sürekli zarar beyan eden işletmeler,
-
Matrahsız veya düşük matrahlı (gelirsiz) beyanname verenler,
-
Sektör ortalamasından sapan finansal veriler,
-
Banka hesap hareketleri ve POS cihazı verileriyle beyanı örtüşmeyenler.
Gayrimenkulde MEVA dönemi: Uydu ve tapu verileri eşleşiyor
Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi ile taşınmaz satışları artık sadece kağıt üzerinde kalmıyor. Uydu görüntüleri, imar durumu, metrekare birim değerleri ve ulaşım olanakları gibi kriterler birleştirilerek "emsal analizleri" yapılıyor. Piyasa değerinin altında beyan edilen satış bedelleri, yapay zeka tarafından "anomali" olarak işaretlenerek riskli işlemler arasına alınıyor.
Kira gelirlerinde "Abone Verisi" denetimi
Kira gelirlerini gizleyen veya düşük gösteren ev sahipleri için saha çalışmaları dijital verilerle destekleniyor. Elektrik, su ve doğal gaz aboneliklerindeki tüketim yoğunluğu ve kullanım sürekliliği, taşınmazın fiili durumunu ortaya koyuyor. Kiracı-ev sahibi görüşmelerinden elde edilen bulgular ile bu dijital izler karşılaştırılarak, kira ilişkisinin varlığı yüksek doğrulukla teyit ediliyor.
Borsa ve temettü gelirleri de izleniyor
Menkul sermaye iratlarına yönelik denetimler de Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileriyle genişletildi. Hisse senedi işlemleri, portföy büyüklükleri ve kar payı dağıtımları üzerinden mükellef bazında risk profilleri oluşturuluyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki yatırımcıların beyan uyumu büyüteç altına alınmış durumda.
Bakan Şimşek: "Cezalı işlemle karşılaşmayın"
Konuya ilişkin açıklama yapan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi adaletinin sağlanması için dijitalleşmenin önemine vurgu yaptı. Şimşek, mükellefleri son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini kontrol etmeye çağırarak şu uyarıda bulundu:
"Gelişmiş analiz sistemlerimizle uyumsuzlukları hızla tespit edebiliyoruz. Mükelleflerimizin cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi ağır mali yaptırımlarla karşılaşmaması için beyannamelerini eksiksiz tamamlaması kritik önemdedir. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelemiz kararlılıkla sürecek."
