Tarım ve Orman Bakanlığı öncülüğünde hayata geçirilen Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi (GEKİS), hayvanların kimliklendirilmesi ve hareketlerinin dijital ortamda takip edilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Hayvanların doğumdan kesime kadar izlenebilmesini sağlayan sistemin, kayıt dışılıkla mücadele, hastalıkların kontrolü ve gıda güvenliğinin sağlanması açısından önemli katkılar sunduğu belirtilirken, izlenebilirliğin veteriner tıbbi ürünleri de kapsaması gerektiği ifade edildi.
Yalnız Değilsin Veteriner Hekim Nihat Köse Dayanışma Derneği ile V-KİS & Tek Sağlık Çalışma Grubu, hayvana dijital kimlik kazandırılmasının tek başına yeterli olmadığını belirterek, kullanılan ilaçların da üretimden uygulamaya kadar takip edilmesi çağrısında bulundu.
“Hayvan izleniyorsa ilaç da izlenmeli”
Dernek ve çalışma grubu tarafından yapılan açıklamada, büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar takip edilebilmesinin önemli bir kazanım olduğu vurgulandı.
Ancak hayvana uygulanan veteriner tıbbi ürününün hangi kutudan çıktığı, nereden temin edildiği, kime ulaştığı ve hangi hayvanda kullanıldığının tekil olarak takip edilememesi durumunda izlenebilirlik zincirinin eksik kalacağı ifade edildi.
Bu nedenle hayvan kayıt sistemi ile veteriner tıbbi ürünlerin kayıt sistemlerinin birbirleriyle entegre edilmesi gerektiği belirtildi.
“Mesele yalnızca hayvan sağlığı değil”
Veteriner tıbbi ürünlerin kullanımının yalnızca hayvan sağlığı açısından değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekildi.
Hayvanlardan elde edilen et ve sütün doğrudan tüketicilerin sofrasına ulaştığı belirtilirken, hayvanlarda kullanılan ilaçların izlenmesinin aynı zamanda gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından da önem taşıdığı vurgulandı.
Özellikle antimikrobiyal direnç konusunda uyarıda bulunulan açıklamada, antimikrobiyallerin yanlış ve kontrolsüz kullanımının bazı enfeksiyonların tedavisini zorlaştırabileceği ifade edildi.
Açıklamada, “Bugün ilacı izlemezsek, yarın çocuklarımız hangi antibiyotiğe güvenecek?” sorusuyla konunun gelecekte oluşturabileceği risklere dikkat çekildi.
Her ilaç kutusuna tekil takip önerisi
Dernek tarafından veteriner tıbbi ürünlerde mevcut parti ve seri bazlı kayıt sistemlerinin önemli olduğu ancak teknolojik imkanların daha kapsamlı bir izlenebilirlik sistemine olanak sağladığı belirtildi.
Önerilen modelde veteriner tıbbi ürünlerin;
- üretimden depoya,
- depodan satış noktasına,
- satış noktasından veteriner hekime,
- veteriner hekimden ise uygulandığı hayvana
kadar takip edilebilmesi isteniyor.
Bu kapsamda kutu bazında karekod uygulaması önerildi.
Karekod uygulamasıyla riskler azaltılabilir
Kutu bazında oluşturulacak bir izleme sisteminin gıda güvenliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayabileceği belirtildi.
Uygulamanın aynı zamanda ilaç kalıntısı riskinin azaltılması, sahte ve kaçak veteriner tıbbi ürünlerle mücadele edilmesi ve antimikrobiyal kullanımının daha etkin şekilde takip edilmesi açısından önemli bir araç olabileceği ifade edildi.
Böylece hangi ürünün hangi hayvana, ne zaman ve hangi amaçla uygulandığının daha kolay takip edilmesi mümkün hale gelebilecek.
Bakanlığa yol haritası çağrısı
Açıklamada Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kurumlara da çağrıda bulunuldu.
Veteriner tıbbi ürünlerde kutu bazında karekodlu izlenebilirlik sistemine geçilmesi için yol haritası ve uygulama takviminin açıklanması istendi.
Bunun yanında ilaç kayıt sistemleri, e-reçete uygulaması, hayvan kayıt altyapısı ve GEKİS'in birbiriyle entegre edilmesi gerektiği belirtildi.
Veteriner hekimlerin bürokratik yükü azaltılmalı
Önerilen sistemin yalnızca takip ve denetim mekanizması olarak değil, sahada görev yapan veteriner hekimlerin iş yükünü azaltacak şekilde tasarlanması gerektiği de vurgulandı.
Veteriner hekimlerin sahadaki bürokratik yükünün azaltılması, dijital sistemlerin birbiriyle uyumlu çalışması ve kaçak ile sahte veteriner tıbbi ürünlere yönelik denetimlerin güçlendirilmesi talep edildi.
Açıklamada, hayvan sağlığı, gıda güvenliği ve insan sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğine dikkat çekilerek “Hayvanın kimliği varsa, ilacın da kimliği olmalı. Hayvan izleniyorsa, ilaç da izlenmeli” mesajı verildi.
