Kolon kanserinin kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerden geliştiğini ifade eden Dr. Aynur Eken, hastalığın çoğunlukla "polip" adı verilen iyi huylu oluşumların zamanla kötüleşmesiyle ortaya çıktığını belirtti. Bu dönüşüm sürecinin yıllar sürdüğünü vurgulayan Eken, kolonoskopi sırasında bu poliplerin çıkarılmasının kanser riskini ortadan kaldırmak için önemli bir fırsat sunduğunu söyledi.
İşlenmiş et tüketimi riski %18 artırıyor
Beslenme alışkanlıklarının kanser riskindeki rolüne değinen Dr. Eken, Dünya Sağlık Örgütü verilerine dayanarak salam, sosis, sucuk ve pastırma gibi işlenmiş etlerin kanserojen etkisine dikkat çekti. Araştırmaların, günlük 50 gramlık işlenmiş et tüketiminin kolon kanseri riskini ortalama %18 oranında artırdığını gösterdiğini ifade etti. Risk faktörleri arasında şunlar öne çıkıyor:
-
Yaş ve Genetik: 50 yaş ve üzeri olmak, ailede kanser öyküsü bulunması.
-
Hastalık Geçmişi: Bağırsak polibi öyküsü, ülseratif kolit veya Crohn gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları.
-
Yaşam Tarzı: Obezite, hareketsiz yaşam, sigara, alkol kullanımı ve kırmızı et ağırlıklı beslenme.
Bu belirtilere dikkat: Erken evre sessiz ilerleyebilir
Hastalığın erken dönemde çoğu zaman belirti vermediğini hatırlatan Dr. Eken, bazı şikayetlerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini vurguladı:
-
Dışkılama alışkanlığında belirgin değişiklikler ve dışkıda kan görülmesi.
-
Açıklanamayan hızlı kilo kaybı ve karın ağrısı/şişkinlik.
-
Demir eksikliğine bağlı gelişen kansızlık ve sürekli yorgunluk hali.
Altın standart: Kolonoskopi
Taramaların hayati önem taşıdığını belirten Eken, 50 yaşından itibaren düzenli tarama yapılmasını, aile öyküsü olanlarda ise bu sürecin daha erken başlatılmasını önerdi. Gaitada gizli kan testi ve sigmoidoskopi gibi yöntemlerin yanı sıra kolonoskopinin "altın standart" olduğunu ifade eden Eken, bu işlemin hem tanı hem de poliplerin çıkarılması sayesinde tedavi edici özelliği olduğunu söyledi.
Sağlıklı yaşamla riski azaltmak mümkün
Riski tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da sağlıklı tercihlerle minimize edilebileceğini belirten Dr. Aynur Eken, lifli gıdaların önemine vurgu yaptı. Sebze, meyve ve tam tahıl tüketiminin artırılması, düzenli egzersiz, ideal kilonun korunması, sigaranın bırakılması ve alkolün sınırlandırılması korunma stratejilerinin başında geliyor.
