Adana’da 60 yaşındaki oto tamircisi Servet Doğan, araçların motor yönetimine yazılım yoluyla müdahale ederek egzoz emisyon değerlerini düşürmeyi amaçlayan SET adlı sistem geliştirdi. Doğan’ın 1991 yılında üzerinde çalışmaya başladığı proje, 2007 yılında ilk kez bir araç üzerinde uygulanmaya başladı.
Sistem kapsamında araçların mekanik yapısına herhangi bir donanım eklenmediği, motor kontrol sistemine yazılım üzerinden müdahale edildiği belirtildi. Yıllar içinde geliştirilen SET’in farklı marka, model ve yakıt türlerine sahip araçlarda uygulanabilir hale getirildiği ifade edildi.
Üniversitedeki testlerde yüzde 90’ın üzerinde düşüş gözlendi
SET sistemiyle ilgili 2011 yılında Çukurova Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü’nde, 2026 yılında ise Çevre Mühendisliği Bölümü’nde karşılaştırmalı ölçümler gerçekleştirildi. Testlerde farklı model ve yakıt türlerine sahip araçların sistem öncesi ve sonrası egzoz emisyon değerleri incelendi.
Yapılan ölçümlerde bazı zararlı gaz emisyonlarında yüzde 90’ın üzerinde, kimi değerlerde ise yüzde 96’ya kadar düşüş gözlendiği bildirildi. Çalışmayla ilgili bilirkişi raporu da hazırlandığı belirtildi.
Testlerde biri 2026 model benzinli, diğeri 2007 model dizel olmak üzere iki farklı araç üzerinde inceleme yapıldı. Yeni model araç ayrıca akredite bir dinamometre işletmesinde performans testine tabi tutuldu.
(Çukurova Üni̇versi̇tesi̇ Çevre Mühendi̇sli̇ği̇ Öğreti̇m Üyesi̇ Doç. Dr. Çağatay Ersu (solda) ve Tami̇rci̇ Servet Doğan)
“Hidrokarbon değerlerindeki düşüş iyi yanmayı gösteriyor”
Servet Doğan, sistemin uygulanmasından önce ve sonra yapılan ölçümlerde özellikle karbon emisyonları ile hidrokarbon değerlerinde önemli düşüşler gözlendiğini söyledi. Hidrokarbon değerlerinin azalmasının motor içerisindeki yanma sürecinin daha verimli hale geldiğini gösterdiğini belirten Doğan, emisyon düşüşünün yakıt tüketimine de olumlu yansıyabileceğini ifade etti.
Doğan, yapılan değerlendirmelerde araçlarda yüzde 20’ye varan yakıt iyileşmesi görülebileceğini savundu. Sistemin farklı araçlarda yaygın şekilde kullanılması halinde hava kirliliği ve atmosfere salınan karbon miktarının azaltılmasına katkı sağlayabileceğini belirten Doğan, çalışmanın çevre ve iklim değişikliğiyle mücadele açısından da önem taşıdığını kaydetti.
“Dört zararlı gazda aynı anda düşüş sağlandı”
Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağatay Ersu da SET sisteminin mekanik yapıya yeni bir donanım eklenmeden çalıştığını belirtti. Ersu, yöntemin temel amacının araçlarda mevcut mekanik yapıyı değiştirmeden bilgi ve yazılım yoluyla daha verimli bir motor yönetimi sağlamak olduğunu ifade etti.
Test sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ersu, karbonmonoksit ve hidrokarbon değerlerinde ciddi düşüşler görüldüğünü, karbondioksit emisyonlarında da azalma sağlandığını belirtti. Azot oksit değerlerinde ise yaklaşık yüzde 45 oranında düşüş gözlendiğini ifade eden Ersu, sistemin aynı anda dört zararlı gazın azaltılmasına katkı sunduğunu söyledi.
Ersu ayrıca sistemin yüzde 12 ile 25 arasında yakıt tasarrufu sağlayabildiğini ve motor gücünde kayıp yaşanmadan tork değerlerinde artış gözlemlendiğini belirtti. Bu sonuçların farklı araç gruplarında yapılacak daha kapsamlı testlerle değerlendirilmesinin önem taşıdığı kaydedildi.
Sistem için kapsamlı test süreci yürütülüyor
SET yazılımının farklı yaş, model ve yakıt türlerindeki araçlarda denenmeye devam ettiği belirtildi. Sistemin emisyon, yakıt tüketimi ve motor performansı üzerindeki etkilerinin farklı laboratuvar ve saha koşullarında incelenmesi planlanıyor.
Çalışmanın yaygın kullanıma sunulabilmesi için teknik ölçümlerin, bağımsız testlerin ve ilgili mevzuata uygunluk süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Geliştiriciler, yazılımın özellikle hava kirliliğinin azaltılması ve yakıt tüketiminin düşürülmesi açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ifade ediyor.
