Türkiye, "2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi" ve AB direktifleri doğrultusunda plastik atık sorununu kökten çözmeyi hedefliyor. Hazırlıkları tamamlanma aşamasına gelen yeni yönetmelik taslağı, yakında ilgili kurumların görüşüne açılacak. Bu düzenleme ile sadece çevre korunmakla kalmayacak, aynı zamanda yıllık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanacak.
Hangi ürünler yasaklanıyor?
Yönetmelik kapsamında kullanımı sona erdirilmesi planlanan ürünlerin listesi oldukça kapsamlı. Doğada çözünmesi yüzyıllar süren ve deniz çöplerinin büyük bir kısmını oluşturan şu ürünler artık piyasada olmayacak:
-
Sofralık Gereçler: Plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu ve tabaklar.
-
Servis Ürünleri: Plastik pipetler, karıştırıcılar ve içecek bardakları.
-
Gıda Kapları: Genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) üretilen kaplar ve içecek kutuları.
-
Kişisel Bakım: Plastik çubuklu kulak pamukları.
Doğa dostu alternatifler geliyor
Tek kullanımlık plastiklerin boşluğunu cam, porselen, ahşap ve karton gibi geri dönüştürülebilir veya çok kullanımlık alternatifler dolduracak. Bakanlık, ilerleyen süreçte ıslak mendiller, kargo poşetleri ve kısmen plastik içeren gıda kapları için de kısıtlama ve özel işaretleme gibi ek tedbirleri hayata geçirmeyi planlıyor.
Halk yasakları destekliyor: Yıllık tüketim 700 bin tonu aştı
Bakanlığın TÜİK ile yaptığı araştırma, Türk halkının plastik kirliliği konusundaki hassasiyetini ortaya koydu. Araştırmaya katılanların %77,65'i plastik kullanımının azaltılmasını desteklerken, %60,02'si doğrudan yasaklanmasından yana görüş bildirdi. 2022 verilerine göre Türkiye'de bir yılda tüketilen tek kullanımlık plastik miktarının 709 bin 348 ton gibi devasa bir boyuta ulaştığı kaydedildi.
Avrupa'da benzer uygulamalar devrede
Türkiye'nin bu adımı, Avrupa genelindeki uygulamalarla da paralellik gösteriyor. Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya gibi ülkeler halihazırda tek kullanımlık plastikleri yasaklamış durumda. İrlanda "bardak vergisi" (latte levy) gibi ek mali yükümlülüklerle tüketimi azaltırken, Yunanistan kamu kurumlarında bu ürünlerin kullanımını tamamen durdurdu.





