CHP Adana Milletvekili ve TBMM Başkanlık Divanı Üyesi Dr. Müzeyyen Şevkin, engelli bireyler ile özellikle tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlenen ailelerin yaşadığı sorunların araştırılması amacıyla TBMM’ye Meclis araştırması önergesi sundu.
Şevkin ayrıca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın yanıtlaması istemiyle 20 sorudan oluşan yazılı soru önergesi verdi.
“Gelir artıyor ancak bakım ihtiyacı ortadan kalkmıyor”
Engelli bireylere sağlanan sosyal desteklerde uygulanan gelir ve muhtaçlık kriterlerinin aileleri mağdur edebildiğini belirten Şevkin, hane gelirindeki küçük bir artış nedeniyle yardımların kesilebildiğine dikkat çekti.
Engelli bireyin bakım ihtiyacının gelir artışıyla ortadan kalkmadığını vurgulayan Şevkin, özellikle tam bağımlı bireylerin bakımını üstlenen aile fertlerinin çoğu zaman çalışma hayatından uzaklaşmak zorunda kaldığını kaydetti.
Bakım veren ebeveyn veya vasilerin kişisel bakım, beslenme, temizlik, ulaşım ve sağlık hizmetlerine erişim gibi sorumlulukları sürekli üstlendiğini belirten Şevkin, şu değerlendirmede bulundu:
“Sadece hane gelirine bakılarak yapılan değerlendirme, bakım veren kişinin harcadığı emeği ve engelli bireyin sürekli bakım ihtiyacını yeterince dikkate almıyor.”
Rapor sürecindeki kesintilere dikkat çekti
Şevkin, sağlık kurulu raporunun süresinin dolması ile yeni raporun düzenlenmesi arasındaki dönemde sosyal yardımların kesilebildiğini belirtti.
Bu durumun aileler açısından ciddi ekonomik sorunlara yol açtığını savunan Şevkin, özellikle sürekli engellilik durumlarında tekrarlanan rapor işlemlerinin oluşturduğu maddi ve idari yükün araştırılmasını istedi.
Bakan Göktaş’a 20 soru yöneltti
Şevkin, yazılı soru önergesinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’a gelir kriteri nedeniyle yardımı kesilen kişi sayısını sordu.
Önergede ayrıca tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlenenlerin çalışma hayatından ayrılmasına ilişkin veriler, bakım verenlere sosyal güvenlik ve emeklilik hakkı sağlanmasına yönelik çalışmalar ile sosyal desteklerin bütçedeki payı hakkında bilgi istendi.
Asgari ücret tutarında bakım desteğini sordu
Tam bağımlı engelli bireylerin bakımını fiilen üstlenen ebeveyn veya vasilere ayrı bir aylık bağlanması gerektiğini belirten Şevkin, bu kişilere net asgari ücret tutarında bakım desteği verilmesine yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığını Bakanlığa sordu.
Sosyal desteklerin belirlenmesinde yalnızca hane gelirinin esas alınmaması gerektiğini savunan Şevkin, engelli bireyin gerçek bakım ihtiyacı ile bakım veren kişinin üstlendiği sorumluluğun da değerlendirmeye alınmasını istedi.
Şevkin, “Engelli bireylerin bakımının yalnızca ailelerin omuzlarına bırakılmaması, bakım emeğinin sosyal devlet tarafından tanınması ve desteklenmesi gerekiyor. Hak temelli, sürdürülebilir ve insan onuruna yakışır bir sosyal destek sistemi kurulmalıdır” dedi.
SORULAR
1. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında evde bakım yardımından yararlanan toplam kaç engelli birey bulunmaktadır? Bu kişilerin yıllara göre dağılımı nedir?
2. 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı alan kişi sayısı kaçtır? Bu sayı son beş yılda yıllar itibarıyla nasıl değişmiştir?
3. Hane içinde kişi başına düşen gelir kriteri nedeniyle evde bakım yardımından yararlanamayan veya yardımı kesilen kaç kişi bulunmaktadır?
4. Hane içinde kişi başına düşen gelir kriteri nedeniyle 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı bağlanamayan veya aylığı kesilen kaç kişi bulunmaktadır?
5. Son beş yıl içerisinde gelir kriterinin aşılması nedeniyle evde bakım yardımı kesilen kişi sayısı yıllar itibarıyla kaçtır?
6. Son beş yıl içerisinde gelir kriterinin aşılması nedeniyle engelli aylığı kesilen kişi sayısı yıllar itibarıyla kaçtır?
7. Tam bağımlı engelli bireylerin bakımını fiilen üstlenen ebeveyn veya yasal vasilerden kaç kişinin bakım sorumluluğu nedeniyle çalışma hayatının dışında kaldığına ilişkin Bakanlığınızın yaptığı bir çalışma bulunmakta mıdır?
8. Tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlenen kişilerin sosyal güvenlik ve emeklilik haklarının korunmasına yönelik Bakanlığınızca yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
9. Evde bakım yardımının tutarının belirlenmesinde engelli bireyin bakım ihtiyacının yanı sıra bakım veren kişinin çalışma hayatından kaynaklanan gelir kaybı dikkate alınmakta mıdır?
10. Evde bakım yardımından yararlanma şartlarında hane içinde kişi başına düşen gelir kriterinin kaldırılmasına yönelik Bakanlığınızca yürütülen bir mevzuat çalışması bulunmakta mıdır?
11. 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığından yararlanılmasında hane içinde kişi başına düşen gelir kriterinin kaldırılması konusunda Bakanlığınızın herhangi bir çalışması bulunmakta mıdır?
12. Tam bağımlı engelli bireyin bakımını fiilen üstlenen ebeveyn veya yasal vasilere ayrıca aylık bakım desteği verilmesine yönelik Bakanlığınızca hazırlanmış veya hazırlanan bir düzenleme bulunmakta mıdır?
13. Engelli bireylerin sağlık kurulu raporlarının yenilenmesi sırasında evde bakım yardımı veya engelli aylıklarının kesilmesi nedeniyle mağduriyet yaşayan kişi sayısı kaçtır?
14. Sağlık kurulu raporunun yenilenme sürecinde, hak sahibinin kusuru bulunmadığı hâllerde sosyal desteklerin kesintiye uğramamasını sağlayacak bir sistem kurulması yönünde Bakanlığınızın çalışması var mıdır?
15. Evde bakım yardımı, engelli aylığı veya diğer sosyal yardımlardan birinin, başka bir sosyal destekten yararlanabilmek için hane gelirinin hesabında gelir olarak dikkate alınması nedeniyle yardım hakkını kaybeden kaç kişi bulunmaktadır?
16. Engelli bireylere ve bakım verenlere yönelik sosyal desteklerin belirlenmesinde yalnızca gelir kriterinin değil, engelli bireyin bakım ihtiyacının ve bakım veren kişinin fiilen üstlendiği bakım yükünün esas alınmasına yönelik bir çalışma yapılmakta mıdır?
17. Tam bağımlı engelli bireylerin bakımını üstlenen kişilere aylık net asgari ücret tutarında bakım desteği verilmesine yönelik Bakanlığınızın görüşü nedir?
18. Engelli bireylerin ve bakım verenlerin sosyal desteklerden yararlanmasında hane gelirine dayalı kriterlerin kaldırılmasına yönelik herhangi bir kanun değişikliği hazırlığınız bulunmakta mıdır?
19. Bakanlığınızın verilerine göre 2025 ve 2026 yıllarında engelli bireylere yönelik sosyal yardım ve bakım hizmetleri için ayrılan toplam bütçe ne kadardır? Bu bütçenin toplam sosyal yardım bütçesi içindeki payı nedir?
20. Engelli bireylerin ve bakım verenlerin sosyal desteklere erişimini hak temelli ve gelirden bağımsız bir yapıya kavuşturmak amacıyla 2026 yılı içerisinde Bakanlığınız tarafından atılması planlanan somut adımlar nelerdir?
