CHP Adana Milletvekili, TBMM Başkanlık Divanı Üyesi Dr. Müzeyyen Şevkin, Türkiye’de tarımsal üretimin karşı karşıya olduğu sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yazılı olarak yanıtlaması istemiyle 5 ayrı soru önergesi sunan Şevkin; Çukurova çiftçisinin durumu, üzüm üreticilerinin sorunları, tarımsal destekler, üreticilerin tarımdan uzaklaşması ve tarımsal ithalat politikalarını gündeme getirdi.
Şevkin, “Çiftçi toprağını satıyor, üretimden uzaklaşıyor. Bu yalnızca çiftçinin değil, Türkiye’nin geleceğini ilgilendiren büyük bir sorundur” dedi.
“Üretici toprağını satıyor, tarımdan uzaklaşıyor”
Yüksek girdi maliyetleri karşısında emeğinin karşılığını alamayan çok sayıda üreticinin tarımdan uzaklaştığını savunan Şevkin, bazı çiftçilerin borçlarını kapatabilmek veya geçimini sağlayabilmek amacıyla tarlasını ve bahçesini satmak zorunda kaldığını ifade etti.
Şevkin, “Çiftçiyi toprağında tutacak bir tarım politikası oluşturulmazsa bugün sattığı tarlanın yarın yeniden üretime kazandırılması mümkün olmayacak. Üreticinin toprağından kopması yalnızca bir ailenin gelir kaybı değildir. Bu, ülkenin gıda güvenliğinin ve geleceğinin kaybedilmesidir” diye konuştu.
“Üzüm üreticisine 11 lira, akaryakıta 80 lira”
Yaş üzüm üreticilerinin karşı karşıya kaldığı fiyat sorununa da değinen Şevkin, geçen yıl 16-17 lira seviyelerinde konuşulan yaş üzüm fiyatının bu yıl bazı bölgelerde 11 liraya kadar gerilediğini öne sürdü.
Şevkin, “Geçen yıl mazot yaklaşık 40 lirayken bugün 80 liraya ulaşmış durumda. Maliyetler katlanırken üreticinin eline geçen para nasıl oluyor da geçen yılın altında kalıyor?” diye sordu.
“Çukurova’da çiftçi üretiyor, kaybediyor”
Çukurova’daki karpuz, narenciye ve mısır üreticilerinin yaşadığı sorunlara ayrıca dikkat çeken Şevkin, karpuz üreticisinin ürününü maliyetinin altında satmak zorunda kaldığını, bazı narenciye üreticilerinin ise ağaçlarını kestiğini ifade etti.
Mısır üreticisinin de hasat döneminde alım fiyatının açıklanmasını beklediğini kaydeden Şevkin, çiftçinin ürününü elinde tutacak ekonomik gücü olmadığı için tüccarın karşısında zor durumda kaldığını savundu.
“Hasat zamanı ithalat üreticinin umudunu kırıyor”
Hasat dönemlerinde gerçekleştirilen tarımsal ürün ithalatının yerli üretici üzerindeki etkisinin araştırılmasını isteyen Şevkin, üreticiye bir taraftan “üret” çağrısı yapılırken diğer taraftan hasat döneminde ithal ürünle karşı karşıya bırakılmasının sürdürülebilir olmadığını söyledi.
Şevkin, tarımsal üretimde uzun vadeli planlama yapılması, üreticinin ne ekeceğini ve ne kazanacağını önceden bilmesi gerektiğini vurguladı.
Şevkin’in Bakan Yumaklı’ya yönelttiği 41 soru
CHP’li Şevkin’in Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlamasını istediği sorular 5 başlık altında toplandı.
Tarımsal destekler ve üretim planlaması
- Son 5 yılda tarımsal destekleme bütçesinin milli gelire oranı yıllara göre yüzde kaç olmuştur?
- Öngörülen tarımsal destekleme oranının altında kalınmasının gerekçesi nedir?
- Çiftçinin üretim kararını hasattan önce verebilmesi için destekleme miktarları ve ürün bazlı destekler üretim döneminden önce açıklanacak mıdır?
- Tarımsal desteklerin mazot, gübre, ilaç, sulama, elektrik ve işçilik maliyetlerindeki artış dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi planlanmakta mıdır?
- Üreticinin ne ekeceğini ve ne kazanacağını önceden bilmesini sağlayacak uzun vadeli, ürün bazlı tarımsal planlama sistemi ne zaman hayata geçirilecektir?
- İthalat politikaları ile yerli üretim ve tarımsal destek politikalarının birlikte planlandığı bir sistem bulunmakta mıdır?
- Çiftçiyi üretimde tutmak, ithalata bağımlılığı azaltmak ve gıda güvenliğini sağlamak amacıyla kapsamlı ve uzun vadeli ulusal tarım planı hazırlanmış mıdır?
Çukurova çiftçisi için 10 soru
- Adana ve Çukurova’da son 5 yılda karpuz, narenciye ve mısır üretim alanlarında ne kadar değişim yaşanmıştır?
- Son 5 yılda Adana’da kaç narenciye üreticisi üretimden vazgeçmiş, kaç narenciye ağacı kesilmiştir?
- Narenciye bahçelerinin sökülmesinin temel nedenleri konusunda Bakanlık tarafından araştırma yapılmış mıdır?
- Karpuz üreticisinin ürününü maliyetinin altında satmasını önlemek amacıyla alım veya fiyat destek mekanizması uygulanacak mıdır?
- Mısır üreticilerinin hasattan önce alım fiyatını öğrenmesini sağlayacak fiyat açıklama takvimi oluşturulacak mıdır?
- Mısır, karpuz ve narenciyede üreticinin kilogram başına ortalama maliyeti ayrı ayrı hesaplanmakta mıdır?
- Üreticinin maliyetinin altında satış yapmasını önlemek amacıyla taban fiyat veya alım garantisi düşünülmekte midir?
- Çukurova’da yeni soğuk hava deposu, lisanslı depo veya kooperatif temelli pazarlama projeleri planlanmakta mıdır?
- Tarla ve bahçedeki fiyatlarla market ve manav fiyatları arasındaki farkın azaltılması için hangi çalışmalar yürütülmektedir?
- Çukurova çiftçisine yönelik özel bir bölgesel tarım destek programı hazırlanacak mıdır?
Çiftçinin toprağını terk etmesine ilişkin 9 soru
- Son 10 yılda Türkiye genelinde tarımsal üretim yapan çiftçi sayısı yıllara göre kaçtır?
- Son 10 yılda tarımsal üretimden tamamen veya kısmen vazgeçen üretici sayısı kaçtır?
- Son 10 yılda tarım arazilerinin toplam yüzölçümünde ne kadar değişim yaşanmıştır?
- Borç, icra veya ekonomik nedenlerle tarım arazisini satmak zorunda kalan üretici sayısına ilişkin veri bulunmakta mıdır?
- Son 10 yılda kaç tarım arazisi el değiştirmiş ve bunların ne kadarı halen tarımsal üretimde kullanılmaktadır?
- Çiftçilerin borçluluk oranı ve tarımsal kredi borçları konusunda güncel bir çalışma yapılmış mıdır?
- Üreticinin borç nedeniyle toprağını satmasını önlemek için yeni borç yapılandırması veya faiz desteği planlanmakta mıdır?
- Gençlerin tarımdan uzaklaşmasını önlemeye yönelik özel bir program bulunmakta mıdır?
- Üreticiyi toprağında tutmak ve tarım arazilerinin üretim dışına çıkmasını engellemek için hangi somut tedbirler alınacaktır?
Üzüm üreticisi için 10 soru
- Türkiye genelinde 2025 ve 2026 yıllarında yaş üzümün kilogram başına ortalama üretim maliyeti ne kadardır?
- 2025’te üreticiye ödenen ortalama yaş üzüm fiyatı ile 2026’da teklif edilen ortalama fiyat ne kadardır?
- Üreticinin zarar etmemesi için maliyet ve üretici kâr marjı esaslı taban fiyat uygulaması bulunmakta mıdır?
- 2026 hasat döneminde alım, fiyat desteği veya müdahale uygulaması planlanmakta mıdır?
- Mazot, gübre, zirai ilaç, sulama ve işçilik giderleri için kilogram veya dekar bazında ilave destek verilecek midir?
- Üzüm üreticilerinin borçluluk ve tarımsal kredi geri ödeme sorunlarına ilişkin güncel çalışma bulunmakta mıdır?
- TMO veya başka bir kamu kuruluşu aracılığıyla yaş ya da kurutmalık üzüm alımı yapılacak mıdır?
- Üzüm özelinde yeni bir destekleme programı hazırlanacak mıdır?
- Üreticinin maliyetin altında ürün satmasını engellemek ve tüccar karşısında korunmasını sağlamak için hangi tedbirler alınacaktır?
- Üreticinin bağcılıktan kopmasını ve bağ alanlarının azalmasını önleyecek uzun vadeli ulusal bağcılık politikası hazırlanacak mıdır?
Tarımsal ithalat için 5 soru
- Son 5 yılda tarımsal ürün ithalatının toplam miktarı ve ekonomik değeri yıllara göre ne kadardır?
- Hasat dönemleri ile ithalat izinleri arasında planlama ve koordinasyon mekanizması bulunmakta mıdır?
- Yerli üretimin yoğun olduğu dönemlerde aynı ürünlerin ithal edilmesini önleyen bir politika uygulanmakta mıdır?
- Son 5 yılda Türkiye’de üretimi yapılan hangi tarımsal ürünlerde ithalat miktarı artmıştır?
- İthal tarımsal ürünlerin Türkiye’deki üretici fiyatları üzerindeki etkisi Bakanlık tarafından ölçülmekte midir?
“Çiftçi yoksa üretim, üretim yoksa gıda güvenliği yok”
TBMM’nin çiftçinin sorunları karşısında harekete geçmesi gerektiğini belirten Şevkin, çiftçiyi toprakta tutacak kalıcı önlemler alınmasını istedi.
Şevkin, “Çiftçinin tarlasını satmak zorunda kalmadığı, emeğinin karşılığını aldığı, ne ekeceğini ve ne kazanacağını önceden bildiği bir tarım düzeni kurulmalıdır. Çünkü çiftçi yoksa üretim yok, üretim yoksa gıda güvenliği yoktur. Türkiye’nin geleceği için çiftçiyi yaşatmak zorundayız” ifadelerini kullandı.
