Çinli otomotiv üreticisi BYD'nin Manisa'da kurmayı planladığı 1 milyar dolarlık üretim tesisi yatırımını askıya almasının ardından, şirkete sağlanan devlet destekleri yeniden gündeme geldi. Yatırımın hayata geçirilmemesi nedeniyle proje bazlı teşviklerin iptal edilmesi ve kamu zararının tahsil edilmesine yönelik sürecin işletileceği belirtildi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma kapsamında Manisa'da yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir fabrikanın kurulması ve üretimin 2026 yılı sonuna kadar başlaması planlanıyordu. Ancak geçen sürede yatırımın başlamaması ve şirketin projeyi askıya aldığını açıklaması üzerine teşviklerin geleceği tartışma konusu oldu.
Konu TBMM gündemine taşındı
Yatırımın askıya alınmasının ardından çok sayıda milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne soru önergesi sundu.
Bakan Kacır, verdiği yanıtta yatırımın, proje bazlı teşvik sistemi kapsamında desteklendiğini hatırlatarak yatırımın niteliği, takvimi ve şirketin yükümlülüklerinin sözleşmeyle belirlendiğini ifade etti. Kacır, teşvik mevzuatı çerçevesinde izleme ve denetim faaliyetlerinin sürdürüldüğünü belirterek, yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımların BYD için de geçerli olduğunu vurguladı.
Vergi avantajları geri alınacak
Proje bazlı yatırım teşvikleri kapsamında BYD, yatırım yapma taahhüdü karşılığında Çin'den ithal ettiği araçlarda uygulanan yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu.
Yatırımın gerçekleşmemesi nedeniyle, söz konusu muafiyet kapsamında alınmayan vergilerin gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi bekleniyor. Ayrıca şirketin devlete sunduğu teminatların da ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor.
Tahsis edilen arazi de geri alınacak
Sürecin bir diğer ayağını ise Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde yatırım için tahsis edilen arazinin durumu oluşturuyor. Yatırımın hayata geçirilmemesi halinde fabrikanın kurulması amacıyla şirkete tahsis edilen yatırım yerinin geri alınacağı ifade ediliyor.
Yetkililer, proje bazlı teşvik sisteminde kamu kaynaklarının korunmasının esas olduğunu belirterek, yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi durumunda ilgili mevzuatta öngörülen tüm idari ve mali yaptırımların uygulanacağını vurguluyor. Bakanlık da açıklamalarında, kamu hak ve menfaatlerinin tüm süreçlerde güvence altında tutulduğunu ifade ediyor.
