Kredi notu artık tek başına yeterli değil. Bankalar, kredi ve kredi kartı başvurularında müşterilerin hesap hareketlerini yapay zekâ destekli sistemlerle incelemeye başladı. Özellikle bahisle bağlantılı para trafiği olanlar için kredi kapıları birer birer kapanıyor.
Bankacılık sektöründe kredi ve kredi kartı süreçlerini doğrudan etkileyen yeni bir uygulama devreye girdi. Bankalar, artan finansal riskler ve yasal yükümlülükler nedeniyle artık sadece kredi notuna bakmıyor. Müşterilerin hesap hareketleri, para giriş-çıkışları ve harcama alışkanlıkları detaylı şekilde analiz ediliyor.
Son dönemde kredi notu yüksek olmasına rağmen kredi veya kredi kartı başvurusu reddedilenlerin sayısında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Bankacılık kaynaklarına göre bu durumun temel nedeni, hesaplarda tespit edilen riskli para trafiği. Özellikle sanal bahis siteleriyle bağlantılı işlemler, kaynağı belirsiz transferler ve ani yüksek tutarlı hareketler bankalar açısından ciddi risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
OLAĞAN FİNANSAL DAVRANIŞ KABUL EDİLECEK
Yeni sistemle birlikte bankalar, başvuru sahiplerinin son aylardaki tüm finansal davranışlarını mercek altına alıyor. Düzenli maaş girişi, fatura ödemeleri ve standart harcamalar “olağan finansal davranış” olarak kabul edilirken; sık yapılan açıklamasız transferler, gelirle örtüşmeyen harcamalar ve bahis işlemleri sistem tarafından otomatik olarak riskli kategorisine alınıyor.
Bu süreçte yapay zekâ destekli AML (Kara Para Aklamayı Önleme) yazılımları aktif rol oynuyor. Sistemler, müşterinin mevcut hesap hareketlerini geçmiş dönemlerle karşılaştırarak olağan dışı bir durum tespit ettiğinde kişiyi “yüksek riskli müşteri” olarak sınıflandırıyor. Bu risk etiketi, ilerleyen dönemlerde yapılacak tüm kredi ve kredi kartı başvurularını doğrudan etkiliyor.
İstanbul’da görev yapan bir banka şube yöneticisi, kredi süreçlerindeki değişimi şu sözlerle özetliyor: “Eskiden kredi notu yüksekse kredi vermek daha kolaydı. Şimdi ise hesabın nasıl kullanıldığına bakıyoruz. Bahis sitelerine düzenli para çıkışı olan ya da sürekli farklı kişilerle para transferi yapan müşteriler, gelir seviyesi iyi olsa bile sistem tarafından riskli kabul ediliyor.”
Uzmanlara göre bu sıkı denetim yalnızca bankaların temkinli yaklaşımından kaynaklanmıyor. Bankalar, Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu verilerinin yanı sıra, yasal mevzuat gereği şüpheli işlem bildirimlerini de düzenli olarak yapmak zorunda. Bu nedenle iç denetim ve izleme mekanizmaları her geçen gün daha da sıkılaştırılıyor.
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise sürecin davranış temelli bir noktaya evrildiğine dikkat çekiyor. Kırık’a göre, “Artık ne kadar kazandığınızdan çok, parayı nasıl kazandığınız ve nasıl harcadığınız önem taşıyor. Düzenli ve öngörülebilir para akışı düşük risk olarak görülürken, bahis gibi riskli alanlarla temas kredi değerlendirmesinde ciddi dezavantaj yaratıyor.”
Bankacılık kaynakları, sanal bahis ve benzeri faaliyetlerin kredi değerlendirmesinde adeta kırmızı çizgi haline geldiğini belirtiyor. Birçok kişi, farkında olmadan yaptığı hesap hareketleri nedeniyle bankaların iç sistemlerinde ‘kredi verilemez’ kategorisine alınabiliyor. Uzmanlar, kredi veya kredi kartı kullanmayı düşünen vatandaşlara hesap hareketleri konusunda daha dikkatli olmaları yönünde uyarılarda bulunuyor.