Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gıda etiketleme yönetmeliğinde yaptığı kapsamlı değişiklikle birlikte “yüzde 100 doğal”, “hakiki”, “en doğal” gibi yanıltıcı ifadeler kaldırılırken, ambalajlarda gerçeği yansıtmayan görsellerin kullanımı yasaklandı. Çocukları olumsuz etkileyebilecek ürün tasarımlarına sınırlama getirilirken, restoran ve kafelerde ürün içeriklerinin açık şekilde paylaşılması zorunlu hale getirildi. Yeni düzenleme, tüketicinin doğru ve bilinçli tercih yapmasını sağlamayı hedefliyor.
Yanıltıcı ifadeler ve görseller yasaklandı
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yapılan revizyonla gıda etiketleri ve ürün sunumlarına ilişkin önemli değişiklikler getirildi. Yeni düzenlemeyle tüketiciyi yanıltabilecek ifadeler ve görseller yasaklandı.
Buna göre; üründe gerçek meyve yerine aroma kullanılıyorsa o meyvenin görselinin ambalajda yer alması yasaklandı. “Peynirli”, “çilekli” gibi ifadelerin ise yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması durumunda yazılabileceği belirtildi. Sadece aroma içeren ürünlerde “aromalı” ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi.
“Yüzde 100 doğal”, “hakiki” gibi ifadeler kaldırıldı
Düzenleme kapsamında tüketiciyi yanıltabilecek pazarlama ifadelerine de kısıtlama getirildi. “Yüzde 100 doğal”, “en doğal”, “hakiki” gibi abartılı ifadelerin kullanımı tamamen kaldırıldı. “Doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi şartı getirildi.
Endüstriyel üretim ürünlerde “ev yapımı” ifadesi yasaklanırken, “günlük” ifadesinin yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabileceği açıklandı. Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” ve “fırından taze” gibi ifadelerin kullanımı da yasaklandı. Dondurulmuş veya işlenmiş ürünlerde “taze” ifadesine izin verilmeyecek.
Çocukları etkileyen ambalajlara sınırlama
Yeni düzenlemeyle çocukların korunmasına yönelik önemli adımlar da atıldı. Çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ambalaj ve ürün tasarımlarına sınırlama getirildi.
Bu kapsamda; klozet, silah, kafatası, beyin, göz ve ayak gibi figürlerin ürün ambalajlarında kullanılmasının uygun olmadığı belirtildi. Şiddeti özendiren veya olumsuz algı oluşturabilecek tasarımların piyasaya sunulması yasaklandı. Buna karşılık gülümseyen yüz ve nazar boncuğu gibi görsellerin bu kapsamda değerlendirilmediği ifade edildi.
Vegan ürünlere yeni kurallar
Vegan ve vejetaryen ürünlere yönelik düzenlemeler de güncellendi. Bitkisel ürünlerde “süt”, “peynir” ve “yoğurt” gibi hayvansal çağrışım yapan ifadelerin kullanımı yasaklandı. “Vegan peynir” gibi isimlendirmelere izin verilmezken, “bitkisel bazlı içecek” gibi ifadeler kullanılabilecek.
Ayrıca ürünlerin hayvansal gıdaların yerine geçiyormuş gibi tanıtılması da sınırlandırıldı. “Katkısız” ve “içermez” ifadelerine de standart getirildi. “Yüzde 100 katkısız” gibi ifadeler yasaklanırken, “palm yağı içermez” ve “glukoz şurubu içermez” gibi ifadelerin kullanımı sınırlandırıldı.
Menü ve restoranlarda içerik bilgisi zorunlu
Düzenleme yalnızca ambalajlı ürünleri değil, toplu tüketim yerlerini de kapsıyor. Artık restoran, kafe ve benzeri yerlerde tüketicilere sunulan ürünlerin içerik ve enerji değerleri açık şekilde paylaşılacak. Bu bilgiler; menüler, yazı tahtaları, broşürler, karekodlar veya dijital ekranlar aracılığıyla tüketicinin kolayca görebileceği şekilde sunulacak.
Geçiş süreci için takvim açıklandı
Bakanlık, işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlayabilmesi için geçiş süreci de belirledi. Ulusal çapta zincir işletmeler için son tarih 1 Temmuz 2026 olarak açıklanırken, küçük esnaf ve işletmelere enerji (kalori) bildirimi gibi düzenlemeler için 2027 yılı sonuna kadar süre tanındı. Yeni düzenlemeyle birlikte gıda etiketlerinin daha açık, net ve yanıltıcı olmayan bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
