APP plaka olarak bilinen sahte plakalara yönelik cezaların artırılması, araç sahipleri arasında büyük bir endişeye yol açtı. Konuyla ilgili farkındalığın artmasıyla birlikte sürücüler plakalarının durumunu öğrenmek için plaka basım merkezlerine yönelirken birçok noktada uzun kuyruklar oluştu.
Aslında APP plakalar geçmişte de yasaktı. Ancak son dönemde denetimlerin artırılmasıyla birlikte birçok sürücü plakalarını değiştirme kararı aldı. Emniyet birimleri, sürücülere 1 Nisan 2026 tarihine kadar bilgilendirme yapılacağını, bu tarihten sonra ise cezai işlemlerin uygulanacağını açıkladı.
Kurallara aykırı APP plaka kullananlara ilk tespitte 140 bin lira para cezası uygulanıyor. Aynı ihlalin tekrarlanması durumunda ceza 280 bin liraya kadar çıkıyor. Ayrıca bu kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 204’üncü maddesi kapsamında işlem yapılabiliyor. Söz konusu maddeye göre sahte resmi belge düzenleyen, değiştiren ya da kullanan kişiler iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu yaptırımlar APP plaka kullananlar için geçerli olurken plakanın kırık, kesik ya da okunamaz durumda olması halinde daha düşük cezalar uygulanıyor.
Karekod yoksa plaka sahte sayılmaz
APP plaka tartışmalarında sürücülerin en çok karıştırdığı konulardan biri de karekod uygulaması oldu. Birçok araç sahibi plakasında karekod bulunmamasını sahte plaka olarak değerlendiriyor. Oysa yönetmelikte yapılan değişiklikle karekod uygulaması 2024 yılı itibarıyla başladı. Bu nedenle daha eski tarihli plakaların üzerinde karekod bulunması zorunlu değil. Dolayısıyla karekodun bulunmaması plakanın sahte olduğu anlamına gelmiyor ve eski plakaların sadece bu nedenle değiştirilmesi gerekmiyor.
Araç muayenesinde kusur raporu varsa işlem kolaylaşıyor
Yönetmelikte ayrıca araç muayenesinde plaka nedeniyle ağır kusur verilmesi durumunda yeni plaka bastırmanın daha kolay olduğu belirtiliyor. TÜVTÜRK tarafından plaka standart dışı kabul edilirse verilen muayene raporuyla plaka basım talep belgesi olmadan yeni plaka bastırılabiliyor.
Gerçek plakalarda hangi özellikler bulunur?
Plaka üretimi de aynı yönetmelik kapsamında belirli standartlara göre yapılıyor. Buna göre plakalarda ay ve yıldız ile “TR” güvenlik işaretlerinin bulunduğu yansıtıcı folyo kullanılmak zorunda. İl kodu ile harf grubu arasında 15x15 milimetre boyutlarında karekod ile plakanın basıldığı yıl ile başlayan 12 haneli seri numarası yer alıyor. Bu güvenlik işaretleri, sahte plaka üretimini önlemek amacıyla reflektif tabakalı şekilde hazırlanıyor. Ayrıca plaka üzerindeki güvenlik işaretlerinin belirli açılardan görülebilmesi gerekiyor. Yaklaşık 1,8 metre mesafeden ve 30 derecelik açıyla bakıldığında görülebilen bu işaretler, çok yakından ya da çok uzaktan bakıldığında fark edilmeyecek şekilde tasarlanıyor.
Karekod uygulaması 2024’te başladı
Karekod sistemi 2024 yılında yürürlüğe giren düzenleme ile zorunlu hale getirildi. Bu tarihten önce basılan plakalarda karekod bulunması gerekmiyor. Bu nedenle eski plakaların karekodlu plakalarla değiştirilmesi zorunlu değil. Öte yandan sahte plaka üreten bazı kişiler karekod eklediklerini iddia ederek sürücüleri yanıltabiliyor. Bu nedenle sadece karekoda bakarak plakanın gerçek olup olmadığına karar vermek yeterli değil.
Şoförler odası plaka basım belgesini saklamak zorunda
Bazı sürücüler ise araçlarındaki APP görünümlü plakaların geçmişte şoförler odaları tarafından verildiğini ifade ediyor. Bu durumda plakayı basan odadan plaka basım belgesinin talep edilmesi mümkün. Plaka işlemleri “Araçların Satış Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkındaki Yönetmelik” kapsamında yürütülüyor. Yönetmeliğe göre plaka basım talep belgesi veya buna ilişkin elektronik bildirim, plakayı basan kuruluş tarafından en az üç yıl süreyle saklanmak zorunda. Ayrıca tescil plakalarında plaka basımını yapan kuruluşun mührü bulunuyor. Bu nedenle sürücüler, plakalarının resmi olarak basıldığını düşünüyorsa ilgili odadan belge talep ederek bunu yanlarında bulundurabilir. Ceza uygulanması durumunda da aynı belgeyle itiraz edilebiliyor.
Eski plakalar geçerliliğini koruyor
Yetkili kurumlar tarafından verilen eski plakalar geçerliliğini koruyor. Eğer plaka resmi yollarla alınmışsa, üzerinde rakam silinmesi, kesik veya ciddi deformasyon yoksa kullanılmaya devam edilebiliyor. Yıpranmış ya da eskimiş plakalar APP plaka sayılmıyor ancak bu durumlarda da belirli para cezaları uygulanabiliyor.
APP plaka kullananların değiştirmesi gerekiyor
Plakasını bilinçli olarak değiştiren veya modifiye edilmiş APP plaka kullanan sürücülerin ise plakalarını hemen değiştirmeleri gerekiyor. Yetkililer, yeni plaka alınana kadar araçların plakasız kullanılmaması gerektiği konusunda da uyarıyor. 1 Nisan 2026 tarihine kadar verilen süre içinde sürücüler hem yeni plaka başvurusu yapabilecek hem de mevcut plakalarını kontrol ettirebilecek.
APP plaka nasıl anlaşılır?
APP plakalar genellikle modifiye araçlarda tercih edilen ve standart ölçülere uymayan plakalar olarak biliniyor. Bu plakaların en belirgin özelliği harf ve rakamların normalden daha kalın olması. Standart plakalar ince karakterlerle yazıldığı için plaka tanıma sistemleri tarafından kolay okunurken APP plakalar kalın yazı karakterleri nedeniyle sistemlerde okuma hatalarına yol açabiliyor. Ayrıca plaka yüzeyindeki parlaklık ve yansıtıcı özellikler de standart plakalardan farklı olabiliyor. Gece ışık altında bazı APP plakalar aşırı parlama ya da silik görünme gibi farklılıklar gösterebiliyor.
Mühürlü APP plaka tasarımları da sahte hologramlardan anlaşılabiliyor. Resmi mühürlerin belirli font ve güvenlik desenleri bulunurken sahte plakalarda bu detaylar farklılık gösterebiliyor. Kenar kesimlerinin düzensiz olması, beyaz çizgi eksikliği ya da vida deliklerinin standart dışı olması da APP plaka işaretleri arasında yer alıyor. TR logosunun bulunduğu mavi alandaki renk farklılıkları ve harf aralıklarının standart dışı olması da sahte plakalarda görülebilen diğer detaylar arasında bulunuyor.
Karekod tek başına gerçek olduğunu göstermez
Bazı sahte plaka üreticileri karekod ve sahte mühür ekleyerek plakaları gerçek gibi göstermeye çalışabiliyor. Bu nedenle plakada karekod bulunması tek başına plakanın yasal olduğu anlamına gelmiyor. Özellikle ikinci el araç alan birçok kişi aracın üzerinde bulunan plakayı kontrol etmeden kullanmaya devam ediyor ve ilk trafik denetiminde yüksek cezalarla karşılaşabiliyor.
APP plakası olanlar nasıl değiştirecek?
Aracında APP plaka bulunan sürücülerin bulunduğu il veya ilçedeki trafik tescil birimlerine başvurmaları gerekiyor. Bu işlem genellikle plaka kayıpmış gibi başlatılıyor. Araç sahipleri ikamet ettikleri yerdeki polis merkezi veya jandarma birimlerinden kayıp belgesi alarak notere başvuruyor. Noterden alınan plaka basım makbuzu ile plaka basım ücreti internet üzerinden ödeniyor ve ardından yetkili plaka basım atölyesinde yeni plaka hazırlanıyor. Bu işlem kapsamında yaklaşık 1968 lira ruhsat ücreti ve 850 lira plaka ücreti ödeniyor. Ücretler illere göre değişiklik gösterebiliyor.
Standart dışı plakalar da sorun oluşturuyor
APP plaka dışında standart ölçülere uymayan plakalar da sorun oluşturabiliyor. Şoförler odası tarafından basılmış olsa bile plakanın kesilmesi, küçültülmesi veya şeklinin değiştirilmesi durumunda araç sahiplerinin yeniden plaka bastırması gerekiyor. Bu işlem için noterden plaka basım talep belgesi alınarak plaka basım noktalarında aynı plakanın yeniden üretimi yapılabiliyor. Plaka ve ruhsatın tamamen değişmesi durumunda ise aracın yeni harf ve rakam serisi alması nedeniyle trafik sigortası, kasko veya ihtiyari mali mesuliyet sigortaları için de poliçelerde güncelleme yapılması gerekiyor. Bu işlemler ek ücret oluşturmasa da sürücüler için ek evrak ve zaman gerektiriyor.
