Anayasa Mahkemesi (AYM), taşınmazlarda paydaşların ön alım hakkını kullanmasına ilişkin Türk Medeni Kanunu düzenlemesini inceledi. Ev, arsa ve tarla gibi paylı mülkiyete konu taşınmazlarda bir paydaşın hissesini üçüncü kişiye satması durumunda diğer paydaşlara tanınan ön alım hakkına yönelik düzenlemede yer alan bazı ifadeler iptal edildi.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesine göre, paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde diğer paydaşlar ön alım hakkını kullanabiliyor. Bu hak, taşınmazdaki payın üçüncü kişiye satılması durumunda diğer paydaşlara öncelikli satın alma imkânı sağlıyor.
Hakimin rayiç bedel belirleme yetkisi iptal edildi
Yasal düzenlemeye eklenen hükümlerle, ön alım hakkına ilişkin açılan davalarda hakime dava konusu payın rayiç bedelini gecikmeksizin belirleme yetkisi verilmişti. Buna göre ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın, hakim tarafından belirlenen bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini belirlenen süre içerisinde yatırması gerekiyordu.
Belirlenen bedelin süresi içerisinde yatırılmaması halinde ise ön alım hakkı sahibi adına taşınmaz payının tesciline karar verilemiyordu. Yatırılan tutar, kararın kesinleşmesinin ardından nemalarıyla birlikte ilgilisine ödeniyordu.
Söz konusu düzenleme, bazı mahkemeler ve 137 milletvekilinin imzasıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşındı. Başvurularda, hakime rayiç bedel belirleme yetkisi veren hükümlerin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürüldü.
Mülkiyet hakkı gerekçesiyle iptal kararı
Başvuruları inceleyen Anayasa Mahkemesi, ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın ödeme yükümlülüğünün hakim tarafından belirlenen rayiç bedel üzerinden şekillendirilmesini değerlendirdi. Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın mülkiyet hakkının kullanılmasını sınırlandırdığı sonucuna vardı.
Bu kapsamda düzenlemede yer alan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerinin iptaline karar verildi. İptal kararının 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
Kararla birlikte paylı mülkiyete konu taşınmazlarda ön alım hakkının kullanımına ilişkin hukuki süreçte değişiklik yaşanmasının önü açıldı.
