Kullanılmış nükleer yakıtların güvenli şekilde depolanması konusunda tarihi bir adım atan Finlandiya, dünyanın ilk kalıcı jeolojik nükleer atık depolama tesisi olan Onkalo için geri sayıma geçti. Yerin 433 metre altında inşa edilen tesisin, yıl sonuna kadar faaliyete başlaması bekleniyor.
Finlandiya'nın güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde bulunan Onkalo, yaklaşık 1,9 milyar yıllık sağlam kayaçların içine kuruldu. Fince'de “mağara” anlamına gelen tesis, nükleer enerjinin en büyük çevresel sorunlarından biri olarak görülen yüksek seviyeli radyoaktif atıkların kalıcı depolanmasına çözüm sunmayı hedefliyor.
Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Otoritesi (STUK), haziran ayında gerçekleştireceği son değerlendirme sonrasında tesise işletme onayı vermeye hazırlanıyor. Onayın ardından, yakınlardaki Olkiluoto Nükleer Santrali'nde geçici olarak depolanan kullanılmış yakıtlar Onkalo’ya taşınacak.
Yaklaşık 1 milyar avroya mal olan ve 2004 yılında yapımına başlanan proje, 6 bin 500 ton uranyum içeren kullanılmış nükleer yakıtı depolama kapasitesine sahip. Tesis, Finlandiya’daki beş nükleer reaktörden çıkan atıkları kalıcı olarak muhafaza edecek.
100 Bin Yıl Boyunca Mühürlü Kalacak
Onkalo’da depolama işlemlerinin yaklaşık 100 yıl sürmesi planlanıyor. Bu sürenin sonunda tesis tamamen kapatılacak ve en az 100 bin yıl boyunca mühürlü kalacak.
Kullanılmış yakıtlar, korozyona dayanıklı bakır kapsüller içine yerleştirildikten sonra yer altındaki özel tünellere indirilecek. Daha sonra kapsüllerin çevresi bentonit kiliyle doldurularak sızdırmazlık sağlanacak. Depolama tünelleri dolduğunda ise çelik takviyeli beton yapılarla kalıcı olarak kapatılacak.
Uzmanlar, atıkların on binlerce yıl boyunca yüksek düzeyde radyoaktif kalacağını ancak yaklaşık 100 bin yıl sonra doğal uranyum cevherinin radyasyon seviyelerine gerileyeceğini belirtiyor.
Onkalo'nun devreye girmesiyle birlikte, nükleer atıkların uzun vadeli yönetiminde dünya çapında yeni bir dönemin başlaması bekleniyor. İsveç ve Fransa gibi ülkelerde de benzer projeler sürerken, bu teknolojiyi ilk uygulayan ülkenin Finlandiya olması öngörülüyor.