Dil bilimciler ve yerel tarih araştırmacıları, Çukurova yöresinin kendine has dil yapısını incelemeye devam ediyor. Günlük yaşamda sıklıkla kullanılan ancak bölge dışından gelenlerin anlamakta zorlandığı yerel kelimeler, aslında kentin zengin kültürel geçmişinin birer yansıması olarak öne çıkıyor. İşgal yıllarından kalan yabancı kökenli kelimelerden, tarım toplumunun ürettiği pratik kavramlara kadar geniş ve gizemli bir yelpaze mevcut.
FRANSIZCADAN SOKAKLARA UZANAN MİRAS
Adana sokaklarında sıkça kullanılan "Anarya" kelimesi en ilginç sözcüklerden biri olarak gösteriliyor. Geri vites anlamında kullanılan bu ifade Fransızca "En arrière" sözcüğünden geliyor. Bölgedeki işgal yıllarından günümüze ulaşan kelime, zamanla yerel halkın şivesine kalıcı olarak entegre oldu.
Benzer şekilde, büyük lağım faresi anlamında kullanılan "Cardın" kelimesinin de yapısal olarak Fransızcada bahçe anlamına gelen "Jardin" kelimesiyle olan ses benzerliği araştırmacıların dikkatini çekiyor. Ermeniceden geçen ve kırıntı şeklinde çöp anlamına gelen "Zibil" de şehrin çok kültürlü geçmişinin izlerini taşıyor.
TARIM VE GÜNLÜK YAŞAMIN SIRA DIŞI İFADELERİ
Çukurova'nın güçlü tarım kültürü, günlük konuşma dilinde yeni isimlendirmeler yaratıyor. Traktörlerin arkasına takılan römorklar, bölge halkı tarafından "Laylon" olarak adlandırılıyor. Römork kavramının bu dönüşümü kentin yerel kültürünün gücünü de gösteriyor.
Öte yandan, Seyhan Baraj Gölü'nde yaşayan oldukça iri ve Japon balığını andıran tatlı su balıklarına yerel halk "Gellebicin" adını veriyor. Etin içindeki sinir tabakası için kullanılan "Cındırık" ise bölgedeki kasap alışverişlerinde hala geçerliliğini koruyan en önemli parola işlevini görüyor.
DUYGU DURUMUNU ANLATAN YEREL KODLAR
Adana'nın yerel kültüründe insan davranışlarını ve duygu durumlarını tanımlamak için kısa ama ama etkili sözcükler yer alıyor. Birini üzerek bekletmek, zorluk çıkarmak ya da işini zorlaştırmak anlamını taşıyan sırıncıtmak sözcüğü bu durumun en güzel örneklerinden biri. Bununla birlikte yavaş hareket eden, tembel kişiler için kullanılan "Ganeri" sözcüğü de yerel dilin karakteristik ögelerinden biri olarak varlığını sürdürüyor.
Şaşkınlık ve bir şeye itiraz etme durumunu ise Adana dilinde "Tıskıyit" sözcüğü karşılıyor.
Şaşkınlık veya itiraz durumlarında ise devreye "Tıskıyit" kelimesi giriyor. "Hadi canım sen de" veya "Aman Allah'ım" anlamlarına gelen bu nida, şehrin sokaklarında sıkça duyuluyor.
