İşte tam da bu senaryo için, zorunlu trafik sigortasının aksine kendi aracınızı güvence altına alan kasko poliçesi devreye girer. Bu poliçe, aracınızın kullanılamaz hale gelmesi durumunda tüm finansal kaybınızı karşılamak üzere tasarlanmıştır. Ancak süreç, pek çok araç sahibinin kafasını karıştırabilir. Bir araca hangi kritere göre "pert" denir, ödeme nasıl hesaplanır ve bu süreçte sigortalı olarak haklarınız tam olarak nelerdir?
Pert Kararı Nasıl Verilir ve Süreç Başlar?
Bir aracın pert olarak kabul edilmesi, onun fiziksel olarak çalışıp çalışmamasından bağımsız, tamamen ekonomik bir hesaba dayanır. Süreç, kaza sonrası aracınızı anlaşmalı veya yetkili bir servise çekmeniz ve sigorta şirketinize hasar ihbarında bulunmanızla başlar. Sigorta şirketi, hasarı incelemek üzere bağımsız bir eksper, yani sigorta uzmanı atar.
Eksper, aracın onarımı için gereken tüm parça ve işçilik maliyetlerini detaylı bir şekilde hesaplar. Aynı zamanda aracın kaza yaptığı andan hemen önceki piyasa rayiç bedelini, yani ikinci el piyasa değerini belirler. Bu bedel belirlenirken aracın modeli, yılı, kilometresi, hasar geçmişi ve o anki piyasa koşulları dikkate alınır. Pek çok sigortalı, ödemenin poliçedeki kasko değer listesi üzerinden yapılacağını düşünse de esas olan her zaman kaza anındaki gerçek piyasa değeridir.
Eğer eksperin hesapladığı onarım masrafı, aracın piyasa değerine yaklaşıyorsa veya bu değeri aşıyorsa araç ekonomik olarak "onarılamaz" kabul edilir ve "pert" kararı verilir. Bu oran genellikle %70-80 ve üzeridir. Çünkü sigorta şirketi için size aracın piyasa değerini ödemek, o aracı tamir ettirmekten daha maliyetli hale gelmiştir. Bu karar size tebliğ edilir ve süreç resmi olarak başlar.
Ödeme Süreci ve Sigortalının Hakları (Sovtaj Bedeli)
Pert kararı kesinleştiğinde, sigortalıya aracının kaza anındaki piyasa rayiç bedeli üzerinden ödeme yapılması esastır. Burada devreye sovtaj bedeli kavramı girer. Sovtaj, aracınızın o hasarlı haliyle, yani hurdasının sahip olduğu ekonomik değerdir. Aracınız pert olsa bile, sağlam kalan parçaları veya metali hâlâ bir değere sahiptir.
Bu noktada sigortalının önünde genellikle iki seçenek belirir. En yaygın olan ilk seçenekte, sigorta şirketi aracın piyasa rayiç bedelini ve sovtaj bedelini belirler. Sigorta şirketi, aracın hurdasını bu bedelden satın alacak bir sovtaj firması bulur. Süreç şöyle işler: Sigortalı, aracın "çekme belgeli" olarak trafikten düşürülmesi ve hurdayı alacak firmaya noter satışı gibi resmi işlemleri tamamlar. Ardından sigorta şirketi, rayiç bedelden sovtaj bedelini düşer ve bu tutarı sigortalıya öder. Kalan sovtaj bedelini ise aracı alan firma doğrudan sigortalıya öder. Sonuç olarak, sigortalının eline tam olarak aracın piyasa rayiç bedeli geçmiş olur.
Daha az tercih edilen ikinci seçenekte ise sigortalı, aracın hurdasını kendisi satmak veya elinde tutmak isteyebilir. Bu durumda sigorta şirketi, sigortalıya sadece rayiç bedel ile sovtaj bedeli arasındaki farkı öder ve hasarlı araca karışmaz.
Pert süreci stresli olsa da kasko sigortasının varlık nedeni tam da budur. Bu süreç, sizi on binlerce liralık bir onarım masrafından veya aracınızın kullanılamaz olmasının getireceği finansal çöküntüden korur. Yüksek kasko fiyatları ödemenizin nedeni, tam da böyle bir pert anında güvence altında olduğunuzu bilmektir.
