Sosyal medya ve popüler dijital ilan platformları son günlerde sıra dışı bir hareketliliğe sahne oluyor. Özellikle Adana'nın Seyhan ve Sarıçam ilçelerinde yoğunlaşan ve piyasa ortalamasının çok altında rakamlarla vitrine çıkan otomobiller tüm dikkatleri üzerine çekti. "Peşinatsız" ve "tamamına kredili" etiketleriyle pazarlanan bu ilanlar, nakit sıkıntısı çeken vatandaşların hızla radarına girdi.
KASKO VE PİYASA DEĞERİ ARASINDAKİ FARK NAKDE DÖNÜŞÜYOR
Sistem, aracın reel piyasa değeri ile kasko bedeli arasındaki büyük makas üzerinden işliyor. Normal şartlarda değeri 300 bin lira olan bir araç, kasko sisteminde yüksek değerle işlem görebiliyor. Bankalar bu yüksek kasko değerini baz alarak araca 450 bin liraya kadar taşıt kredisi onayı veriyor.
Satış resmi olarak tamamlandığında alıcı, aradaki 150 bin liralık farkı nakit olarak cebine koyuyor. Galerici elindeki aracı hızlıca elden çıkarırken, vatandaş ise yüksek faizli ihtiyaç kredisi çekmeden finansman bulduğunu zannediyor. Ekonomik daralmanın yaşandığı bu dönemde sistem çığ gibi büyüyor.
SİSTEMİN MERKEZİNDE ESKİ TİCARİ TAKSİLER YER ALIYOR
Piyasaya sürülen ve cazip fiyatlarla sunulan bu araçların büyük çoğunluğunu ticari geçmişi olan otomobiller oluşturuyor. Yıllarca dur kalk trafikte yıpranan ve yüksek kilometrelere ulaşan taksi çıkması araçlar, dış kozmetikleri yenilenerek satışa sunuluyor. Düşük piyasa fiyatları ve yüksek kasko değerleri, bu otomobilleri finansal modelin kilit taşı yapıyor.
Sektör temsilcileri bu noktada alıcıları sert bir dille uyarıyor. Kilometre göstergelerindeki manipülasyonlar, ağır mekanik yorgunluk ve gizlenmiş hasar kayıtları en büyük tuzaklar arasında. Kısa vadeli nakit çözümü arayan vatandaş, uzun vadede ağır sanayi faturalarıyla baş başa kalıyor.
KREDİ BORCU ARACIN GERÇEK DEĞERİNİ KATLIYOR
Otomobil üzerinden nakit yaratma formülü, beraberinde yıkıcı bir borç yükü tehlikesi getiriyor. Finans uzmanlarına göre buradaki en büyük risk, çekilen toplam kredinin aracın reel değerini katbekat aşması. Araç kısa süre sonra elden çıkarılmak istendiğinde, satıştan elde edilen gelir bankadaki kredi bakiyesini kapatmaya yetmiyor.
Aylık taksitler ilk etapta göz doldursa da yüksek faiz sarmalı toplam maliyeti devasa boyutlara taşıyor. 300 bin liralık bir araç için bankaya yapılacak toplam geri ödeme 600 bin liranın üzerine çıkabiliyor. Değer kaybeden yıpranmış bir araçla bu ağır borcun altına girmek, bütçelerde onarılması güç yaralar açıyor.
YETKİLİ KURUMLAR DENETİM İÇİN HAREKETE GEÇEBİLİR
İlan sitelerini istila eden bu yeni nesil satış stratejisi, otomotiv sektöründeki dürüst işletmecilerin de tepkisini çekiyor. Bir kesim bunu pratik bir finansal hamle olarak değerlendirse de uzmanlar uygulamanın kontrolsüz borçlanmaya neden olduğunu belirtiyor.
