Kurban Bayramı arifesinde Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar'ın açıkladığı veriler, piyasanın ateşini ölçmek için kritik bir referans oldu. Bayraktar'ın altını çizdiği üzere, bu dönemdeki ticari faaliyetler muazzam bir hacme sahip. Yem sektörü, veteriner klinikleri, taşıma firmaları, belediye pazar kiraları ve kasaplar bu pastadan doğrudan besleniyor. Deri ve sakatat endüstrisinin yarattığı katma değer de cabası. Tüm bu kolların birleşmesiyle ülke genelinde 192 milyar liralık bir ekonomik harcama bekleniyor. Kesim işlemleri için vatandaşın cebinden çıkacak ek para ise yaklaşık 8,2 milyar lira. Bu dev bütçenin arkasında yatan kesim tahmini ise 3,3 milyon hayvan.
Canlı kilo fiyatlarında sert tırmanış
Adana hayvan borsasında ibreler yukarıyı gösteriyor. Fiyatlar geçen seneyi mumla aratıyor. Ülke genelinde büyükbaş canlı kilogram ortalaması yüzde 36,9 oranında artış gösterdi. Güncel rakam tam 411,19 lira. Küçükbaş canlı kilogramında ise 397,61 liralık bir ortalama söz konusu. Küçükbaştaki yıllık fiyat sıçraması yüzde 29,3 olarak gerçekleşti. Büyükbaş kurbanlıkların adet fiyatı 120 bin lira bandından başlayarak devasa hayvanlarda 450 bin liraya kadar ulaşıyor. Koç ve koyun gibi küçükbaş tercih eden Adanalılar 15 bin lira ile 45 bin lira arasında bütçe ayırmak zorunda. Adana'daki fiyatlar yüksek görünse de megakentlerle yarışamıyor. Örneğin İstanbul Avrupa Yakası bölgesinde büyükbaş canlı kilogram tarifesi 480-520 lira aralığında seyrediyor.
Maliyet fırtınası besiciyi vurdu
Üretim aşamasındaki astronomik giderler, satış fiyatlarını doğrudan yukarı itiyor. Tesislerde ter döken tarım işçilerinin brüt asgari ücreti yüzde 27 oranında zam gördü. Yeni tutar 33 bin 30 liraya sabitlendi. Sıcaktan bunalan hayvanların beslenme masrafları katlanarak büyüdü. Geçen yıla göre yüzde 106,3 gibi inanılmaz bir artış yaşayan saman fiyatı ton başına 7 bin 768 lira şeklinde faturalandırılıyor. Besi yemindeki güncel rakam 17 bin 673 lira. Kuru yoncanın maliyeti 14 bin 910 liraya yerleşti. Adana'dan büyükşehirlere hayvan taşımanın faturası can yakıyor. Kars-Ankara güzergâhında 80 bin liraya fırlayan tır kiraları, nakliye sektöründeki krizi özetliyor. Satışların bitimiyle birlikte çadırda kalan hayvanların durumu üreticinin uykularını kaçırıyor. Adanalı besiciler, Et ve Süt Kurumu'nun piyasaya girerek elde kalan kurbanlıkları almasını talep ediyor.
