TMMOB Şehir Plancıları Odası Adana Şube Yönetim Kurulu Başkanı İlker Söğüt, Mersin–Adana–Osmaniye–Gaziantep Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi’nin yalnızca seyahat sürelerini kısaltan bir ulaşım yatırımı olarak ele alınmaması gerektiğini belirtti. Söğüt, projenin Adana’nın kentsel dokusu, kamusal alanları, yeşil alanları ve kent içi ulaşım sistemi üzerindeki etkilerinin birlikte değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Söğüt, “Hızlı tren kentler arasındaki mesafeyi kısaltırken kent içindeki kopuklukları artırmamalıdır. Adana’nın geleceği kamu yararını esas alan, bilimsel, şeffaf ve katılımcı bir planlama anlayışıyla şekillenmelidir” dedi.
Seyhan’da yaklaşık 1.250 hektarlık alanı kapsıyor
Adana’nın tarihsel gelişiminde demiryolunun ulaşım, üretim, ticaret ve toplumsal yaşam açısından önemli bir yere sahip olduğunu belirten Söğüt, yeni yatırımın bölgesel erişilebilirliği ve ekonomik ilişkileri geliştirme potansiyeli taşıdığını ifade etti. Ancak projenin başarısının yalnızca tren hızları, hat kapasitesi ve seyahat süreleri üzerinden ölçülemeyeceğini vurguladı.
Söğüt, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin 14 Eylül 2026 tarihli ve 232 sayılı kararıyla, proje kapsamında Seyhan ilçesindeki karayolu ve demiryolu bağlantıları ile etkileşim alanlarını kapsayan yaklaşık 1.250 hektarlık alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun tadilen onaylandığını hatırlattı. Planın 30 Eylül 2026’da bir ay süreyle askıya çıkarıldığını belirtti.
Bu ölçekteki kararların yalnızca parseller ve kullanım kararları üzerinden değerlendirilemeyeceğini söyleyen Söğüt; yerleşim alanlarıyla ilişkilerin, ulaşım bağlantılarının, sosyal donatıların, açık ve yeşil alanların, mevcut kent dokusunun ve gelecekteki gelişme eğilimlerinin birlikte incelenmesi gerektiğini kaydetti.
Dört ilçenin birlikte planlanmasını istedi
Projenin Adana’daki etkilerinin Seyhan ile sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Söğüt, Yüreğir, Sarıçam ve Ceyhan’daki yerleşim alanlarının, gelişme bölgelerinin, tarımsal alanların ve ulaşım bağlantılarının da değerlendirmeye alınmasını istedi.
İlçeler arasında bütünlük kurulmadan yapılacak incelemelerin projenin toplam etkilerini ortaya koymakta yetersiz kalacağını ifade eden Söğüt, Adana’nın birbirinden bağımsız plan kararlarının toplamı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Kentin ortak ulaşım, çevre ve yaşam alanlarıyla birbirine bağlı bir sistem olarak ele alınmasını önerdi.
Yaya ve bisiklet bağlantıları kesintiye uğramamalı
Demiryollarının kentlerin gelişiminde önemli ulaşım omurgaları oluşturabileceğini belirten Söğüt, güzergâhların yerleşim alanlarıyla ilişkisinin yeterince değerlendirilmemesi halinde komşuluk üniteleri arasında fiziksel ve sosyal engeller oluşabileceğine dikkat çekti.
Hemzemin geçitlerin, alt ve üst geçitlerin ve sınırlı sayıdaki bağlantı noktalarının günlük hareketliliği ve hizmetlere erişimi doğrudan etkileyebileceğini belirten Söğüt, şunları söyledi:
“Ulaşım yatırımları kent içerisinde yeni kopukluklar yaratmanın gerekçesi olamaz. Hat güvenliği ve teknik zorunluluklar kadar kentsel erişilebilirlik ve mekânsal süreklilik de temel ölçütler arasında yer almalıdır. Yaya ve bisiklet bağlantıları kesintisiz sürdürülmeli, engelli bireylerin bağımsız hareket edebilmesi sağlanmalı; sağlık, eğitim, ticaret ve kamusal hizmet alanlarına erişim olumsuz etkilenmemelidir.”
Yeşil alanlar ve ortak kullanım alanları gözetilmeli
Büyük ulaşım yatırımlarının etkilerinin raylar, istasyonlar ve teknik yapılarla sınırlı olmadığını vurgulayan Söğüt, güzergâh ve çevresindeki mekânsal değişimlerin ortak kullanım alanlarına etkilerinin de incelenmesi gerektiğini kaydetti.
Adana’nın açık ve yeşil alan ihtiyacının, sosyal donatıların dağılımının ve komşuluk üniteleri arasındaki hizmet erişimi farklılıklarının dikkate alınmasını isteyen Söğüt; teknik güvenlik, mülkiyet ve işletme koşulları gözetilerek uygun alanlarda kamusal yaşamı destekleyen çözümler geliştirilmesi çağrısında bulundu.
Ulaşım Ana Planı ile bağlantısı açıklanmalı
İstasyonların kent içi ulaşım sisteminden bağımsız planlanmaması gerektiğini belirten Söğüt; belediye otobüsleri, mevcut ve planlanan raylı sistemler, minibüsler, bisiklet güzergâhları ve yaya ağları arasında güçlü bağlantılar kurulmasını istedi.
Demiryolu hattı ve istasyonlarının Adana Ulaşım Ana Planı (AUAP 2035) ile ilişkisinin açıkça ortaya konulması gerektiğini söyleyen Söğüt, istasyonlara erişimin ve ulaşım türleri arasındaki aktarma olanaklarının bütüncül biçimde değerlendirilmesini talep etti.
Yaşlıların, çocukların, engelli bireylerin ve toplu taşımaya bağımlı yurttaşların ihtiyaçlarının gözetilmesi gerektiğini vurgulayan Söğüt, inşaat döneminde oluşabilecek gürültü, toz, trafik ve erişim sorunlarına karşı da önlem alınmasını istedi.
Planlama kararları kamuoyuyla paylaşılmalı
Projenin etkilerinin sağlıklı biçimde değerlendirilebilmesi için güzergâh, bağlantı alanları, istasyonlar, teknik altyapı ve çevre düzenlemelerine ilişkin kararların kamuoyuyla açıkça paylaşılması gerektiğini belirten Söğüt, kamu kurumları ile yerel yönetimler arasında güçlü bir eşgüdüm kurulmasının önemine dikkat çekti.
Seyhan’daki revizyonun yanı sıra Yüreğir, Sarıçam ve Ceyhan’daki ilgili planlama süreçlerinin de üst ölçekli planlar, ulaşım sistemi, yeşil alanlar, sosyal donatılar ve çevresel etkilerle birlikte ele alınmasını istedi. Meslek odalarının, üniversitelerin ve kentlilerin bilgi ve deneyimlerinin karar süreçlerine katılması gerektiğini söyledi.
Projenin fiziksel çevrenin yanında gündelik yaşamı da değiştirebileceğini belirten Söğüt, mevcut yerleşimlerin, ticari faaliyetlerin ve kamusal hizmetlerin erişilebilirliğinin korunmasını istedi.
“Hızlı tren projesi kenti bölmek yerine kentsel bütünlüğü güçlendirmeli”
TMMOB Şehir Plancıları Odası Adana Şubesi olarak süreci mesleki sorumlulukları çerçevesinde izlemeyi sürdüreceklerini belirten Söğüt, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Yüksek standartlı demiryolu yatırımı, Adana’nın bölgesel ulaşım ağındaki konumunu güçlendirebilir. Ancak bu yatırımın başarısı yalnızca seyahat sürelerinin kısalmasıyla ölçülemez. Kent içi ulaşımın güçlenmesi, komşuluk üniteleri arasındaki bağlantıların korunması, kamusal alanların gözetilmesi ve kentlilerin yaşam kalitesinin artırılması da aynı derecede önemlidir.
Adana’nın ihtiyacı, ulaşım altyapısını kent hakkı, kamusal yarar, çevresel duyarlılık ve yaşam kalitesiyle bütünleştiren bir planlama anlayışıdır. Hızlı tren projesi kenti bölmek yerine kentsel bütünlüğü güçlendirmeli; bugünün ulaşım ihtiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların yaşam alanlarını da gözetmelidir. Bilimsel, şeffaf, katılımcı ve bütüncül planlama ilkelerinin uygulanması için süreci takip etmeyi sürdüreceğiz.”
