Adana, Kahramanmaraş ve Osmaniye başta olmak üzere Toros Dağları’nın eteklerinde yetişen, halk arasında “yılan pancarı”, “zehirli pancar” ya da “yılan yastığı” olarak bilinen bitkiden yapılan tırşik çorbası, kış mevsimiyle birlikte yeniden sofralara taşınıyor. Çiğken zehirli olan, hayvanların dahi yemediği bu ot, yoğurt, un ve sabır isteyen uzun bir hazırlık sürecinin ardından şifaya dönüşüyor.
ÖLÜM HARİÇ HER ŞEYE İYİ GELİR
Yöre halkı tarafından “Andırın doktoru” olarak adlandırılan tırşik, bağışıklık sistemini güçlendiren özelliğiyle biliniyor. Antioksidan etkisi sayesinde vücut direncini artıran çorbanın, özellikle kış hastalıklarına karşı koruma sağladığına inanılıyor. Halk arasında “ölüm hariç her şeye iyi gelir” denilen bu özel lezzetin yılda en az 7 kez içilmesi gerektiği söyleniyor.
YÜKSEK MİKTARDA ANTİOKSİDAN İÇERİYOR
Tırşik çorbası, yalnızca yöre halkının değil akademisyenlerin de ilgisini çekiyor. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sinan Dayısoylu’nun yaptığı bilimsel araştırmada, tırşiğin yüksek miktarda antioksidan içerdiği ortaya çıktı. Dayısoylu’nun çalışmaları, uluslararası bilimsel dergilerde yayımlandı. Ayrıca ünlü beslenme uzmanı Prof. Dr. Canan Karatay da bu çorbanın kış boyu tüketilmesinin grip ve viral enfeksiyonlara karşı etkili olduğuna dikkat çekerek, “Bu yüzden bölge halkı ona ‘Andırın doktoru’ adını vermiştir” ifadelerini kullandı.
ZOR AMA DEĞERLİ BİR LEZZET
Hazırlanışı zahmetli olan tırşik çorbası, çoğu zaman imece usulüyle yapılıyor. Osmaniyeli 80 yaşındaki Halime Ağsubaşı, bu çorbayı hayatı boyunca yaptığını belirterek, “Tırşiği yılda en az 7 kez içen hasta olmaz. Kaynadıktan sonra şifaya dönüşüyor” dedi.
Tırşik bitkisi toplanırken çıplak elle tutulduğunda yakıcı etkisi nedeniyle zorluk çıkarıyor. Bu yüzden kadınlar ellerine eldiven giyiyor, bitkiyi ince ince kıydıktan sonra yoğurt ve unla karıştırıp bir gece bekletiyor. Ardından yarma ve nohut eklenerek saatlerce kaynatılıyor. Zaman alan bu süreç, sonunda sofralara şifa dağıtan eşsiz bir tat bırakıyor.
KUŞAKTAN KUŞAĞA AKTARILAN ŞİFA DOLU BİR MİRAS
Tırşik, yalnızca bir çorba değil aynı zamanda bölgede bir kültür olarak da yaşatılıyor. Hatta halk arasında, bu lezzeti hatırlatan maniler bile söyleniyor:
“Başım sızlii, garnım ağrii, canım tırşik istii…”
Zor hazırlanması, az bulunması ve güçlü etkileri nedeniyle tırşik çorbası, Kahramanmaraş, Osmaniye ve Adana’da kış aylarının en çok aranan yemekleri arasında yer alıyor. Yöre halkı ise bu lezzeti yalnızca bir çorba olarak değil, kuşaktan kuşağa aktarılan şifa dolu bir miras olarak görüyor.
