Savunma sanayisinde geliştirdiği yerli teknolojilerle küresel savaş konseptlerini kökten değiştiren Türkiye, benzer bir stratejik atılımı dijital dünyada gerçekleştirmek için kollarını sıvadı. Üretimden savunmaya, finanstan kamu hizmetlerine kadar her alanda ağırlığını artıran yapay zeka teknolojilerinde bağımsızlık hedefleyen Ankara, vizyonunu küresel standartlara taşımak amacıyla strateji planını güncelliyor. Hükümet ve özel sektörün ortak önceliği haline gelen hamleler kapsamında Türkiye; yapay zeka tasarlayan, üreten ve küresel ölçekte rekabet eden bir güç üssü olmayı hedefliyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalarda, "ortak akıl" ve "toplumsal sahiplik" prensipleri doğrultusunda tüm paydaşların görüş ve önerileri toplandı. Son rötuşları yapılan Türkiye’nin yeni "Yapay Zeka Eylem Planı"nın önümüzdeki ay resmen kamuoyuna duyurulması bekleniyor. Yeni yol haritası; işlemci kapasitelerinin artırılmasını, dijital dönüşümün hızlandırılmasını, kamunun elindeki büyük verinin katma değere dönüştürülmesini ve bu alanda uzman yetiştirecek geniş çaplı eğitim programlarının yaygınlaştırılmasını emrediyor.
Yapay zekanın "Türkçe"si bir Türk gibi düşünecek
Türkiye'nin bu alandaki en prestijli projelerinden birini Türkçe büyük dil modelleri oluşturuyor. T3 Vakfı ve Baykar işbirliğiyle geliştirilen ve Temmuz 2025'te sosyal beta sürümüyle kullanıma sunulan T3 AI, açık kaynak kodlu yapısıyla Türkçe ve farklı dillerde başarıyla çalışmaya devam ediyor. Projeye Milli Eğitim Bakanlığı, Anadolu Ajansı, TRT, TÜBA, SETA ve Microsoft gibi dev yapılar destek veriyor. Öte yandan, TÜBİTAK tarafından geliştirme aşaması sürdürülen yerli büyük dil modelinin, yapay zekanın Türkçe dil nüanslarına tamamen hakim olmasına ve tabiricaizse "bir Türk gibi düşünmesine" katkı sağlaması hedefleniyor.
Veriler Türkiye'de kalacak: Hiper ölçekli merkezler yolda
Veri güvenliği ve siber egemenlik kapsamında Türkiye, küresel veri merkezi yatırımlarını ülkeye çekmek için stratejik bir adım attı. Turkcell ve Google Cloud ortaklığıyla Ankara'da hayata geçirilecek olan hiper ölçekli veri merkezleri, Türkiye'nin ürettiği kritik verilerin yurt dışına çıkmadan ülke sınırları içerisinde güvenle saklanmasını ve işlenmesini sağlayacak. Bu devasa altyapı tesislerinin 2028 yılında tam kapasiteyle hizmete girmesi planlanıyor.
Savunma sanayisinden siber sahaya: MAIN ve ALFA devrede
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, dijital dönüşümün askeri kanadını yönetmek üzere ocak ayında Yapay Zeka, Kuantum ve Otonom Sistemler Tatbikatı (ALFA) için bilgi istek dokümanı yayımladı. ALFA tatbikat senaryolarında; sürü yetenekleri, meskun mahal operasyonları, ortak yer kontrol istasyonları ve İHA sürülerinin kuantum anahtar dağıtımıyla kriptolu haberleşmesi gibi geleceğin savaş teknolojileri denenecek.
Saha çözümlerinin en somut örneği olan HAVELSAN imzalı MAIN Kurumsal Yapay Zeka Platformu ise bünyesindeki 9 milyar parametreli Türkçe büyük dil modeliyle dikkat çekiyor. Güvenlik ve kamu odaklı tasarlanan MAIN; 200'ü aşkın dilde metin anlama, taktik planlama, sesli komut işleme, siber güvenlik asistanlığı ve medya analizi gibi üst düzey yetenekleri yerli imkanlarla sunuyor.
Kamuda dezenformasyona karşı yapay zeka kalkanı
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dijital alanda doğru bilginin korunması ve bilgi kirliliğiyle mücadele amacıyla kamu internet sitelerinde "yapay zeka uyumlu teknik standart dönüşümü" başlattı. Bu hamle sayesinde yapay zeka sistemleri, resmi içerikleri ve kurumsal yapıları en doğru şekilde algılayıp yorumlayabilecek, böylece manipülasyon ve dezenformasyona karşı güçlü bir stratejik koruma hattı oluşturulacak. Başkanlık ayrıca, dünya genelinde 18 milyondan fazla kullanıcısı olan açık kaynaklı yapay zeka platformu Hugging Face'e katılarak içerik paylaşan ilk kamu kurumu unvanını aldı.
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan ortak yapay zeka eylem planı
Türkiye, yapay zeka vizyonunu sınır ötesine taşıyarak Türk dünyasıyla da bütünleştiriyor. 15 Mayıs'ta Kazakistan'ın Türkistan şehrinde "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla toplanan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Zirvesi'nde tarihi kararlara imza atıldı. Türkiye'nin liderliğinde; Türk dillerini korumak, kültürel bağı güçlendirmek, sağlık ve eğitim teknolojilerini ortaklaştırmak amacıyla "Türk Büyük Dil Modeli"nin geliştirilmesi kararlaştırıldı. Zirvede mutabık kalınan TDT Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Eylem Planı'nın yıl sonuna kadar tamamlanarak yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
