Ticaret Bakanlığı tarafından taşınmaz satışına yönelik geliştirilen Güvenli Ödeme Sistemi, satış bedelinin güvenli ve eş zamanlı el değiştirmesini sağlayarak alım-satım süreçlerindeki mağduriyetleri bitirmeye hazırlanıyor. Bakanlıkça taşınmaz ticaretini daha güvenli hale getirmek amacıyla hayata geçirilen bu sistem, alıcı ve satıcı tarafların dolandırıcılık, hırsızlık ve sahtecilik riskine maruz kalmamasını, kayıt dışılığın azaltılmasını ve para transferinin tamamen güvenli bir ortamda gerçekleştirilmesini hedefliyor.
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişiklik kapsamında sistemin normal şartlarda 1 Temmuz'da zorunlu olarak devreye alınması öngörülüyordu. Ancak Ticaret Bakanlığı; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve diğer paydaşlarla işbirliği içinde tüm teknik süreçlerin ve entegrasyon çalışmalarının eksiksiz tamamlanabilmesi için sistemin uygulamaya girme tarihini 1 Ekim'e erteledi. Taşınmaz ticaretinde şeffaflığı ve güveni maksimum seviyeye çıkaracak bu dev reforma ilişkin merak edilen 5 soru ve cevabı şu şekilde özetleniyor:
1- Güvenli Ödeme Sistemi tam olarak nedir?
Taşınmaz satışlarında, satış bedelinin güvenli ve eş zamanlı şekilde el değiştirmesini sağlamak amacıyla oluşturulan yepyeni bir ödeme altyapısıdır. Bu sistem sayesinde, alıcının ödediği para, taşınmazın tapuda resmi olarak devri tamamlanmadan satıcının hesabına kesinlikle geçemeyecek. Böylelikle taşınmaz mülkiyeti ile satış bedeli aynı saniyede, eş zamanlı olarak el değiştirecek.
2- Sistem piyasadaki hangi kronik soruna çözüm getiriyor?
Türkiye'de taşınmaz satışlarında bedel, satıcıya çoğunlukla elden ya da güvencesiz havaleyle ödeniyor. Bu durum da alıcı ve satıcı taraflar açısından bazen ödememe ihtilaflarına yol açabildiği gibi işlemlerde ciddi güvensizlikler oluşturabiliyor. Ayrıca tarafların yüksek meblağda nakit taşımasına neden olduğu için paranın çalınması veya kaybolması gibi riskleri de beraberinde getiriyor. Geliştirilen yeni sistem, bu büyük riskleri ve güven sorunlarını tamamen ortadan kaldırmak amacıyla oluşturuldu.
3- Yeni dönemde sistem pratik olarak nasıl çalışacak?
Süreç kapsamında belirlenmiş bankalarda hesap açılarak satış bedeli buralarda bloke edilecek. Vatandaşlar, kendilerine verilen referans numarasıyla e-Devlet üzerinden başvuru yaparak tapu dairesinde işlemlerini başlatacak. İşlemler resmen tamamlandıktan sonra tapu dairesinin elektronik onayıyla bloke edilen ödeme anında satıcının hesabına aktarılacak. Satışta herhangi bir olumsuzluk yaşanırsa, para güvenli şekilde ödeme hesabında kalacak ve işlem iptal edilirse ilgili tarafa eksiksiz iade edilecek. Sistem üzerinden yapılan her işlemde makul bir kullanım bedeli alınacak ve bu bedel satıcıya aktarılan taşınmaz satış bedelinden mahsup edilecek.
4- Sistemin kullanımı zorunlu mu olacak ve kimleri kapsayacak?
Ticaret Bakanlığına verilen yetki kapsamında, Güvenli Ödeme Sistemi'nin devreye alınması teknik entegrasyonlar için 3 ay ertelendi ve uygulamanın 1 Ekim'den itibaren tamamen zorunlu hale gelmesine karar verildi. Sistem, taşınmazın mülkiyetini devreden gayrimenkul sahibi ile bu taşınmazı satın alan yeni alıcıyı doğrudan kapsayacak. Uygulama yalnızca gerçek kişilere değil, tüzel kişiler tarafından yapılan tüm taşınmaz alım-satım işlemlerini de içerecek.
5- Emlakçılar bu yeni güvenli ödeme sürecine dahil mi?
Güvenli ödeme sürecinin ana omurgası tamamen bankalar ve tapu müdürlükleri üzerinden resmi olarak yürütülecek. Gayrimenkul danışmanları ve emlakçılar ise bu süreçte doğrudan profesyonel bir aracı ve yönlendirici konumunda yer alacak. Bu kapsamda emlakçılar, alıcı ve satıcıyı bir araya getirecek, referans numarası alınması ve sistem kullanımı konusunda taraflara rehberlik ederek vatandaşları tapu ve ödeme adımlarına eksiksiz hazırlayacak.