TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle çocukların karıştığı ağır suçlarda uygulanacak cezalardan infaz sistemine, sosyal incelemelerden ailelerin sorumluluğuna kadar birçok başlıkta değişikliğe gidildi.
15-18 yaş grubunda cezalar ağırlaştırılıyor
Yeni düzenlemeye göre, suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilecek.
Diğer cezalarda üçte bir oranında indirim uygulanacak ve bu durumda her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
Bazı ağır suçlarda yaş indirimi uygulanmayabilecek
Türk Ceza Kanunu’na eklenen hükümle, 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği kasten öldürme ve belirli ağır neticeler doğuran kasten yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanmaması mümkün olacak.
Karar verilirken kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş biçimi ile çocuğun daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilip edilmediği gibi kriterler dikkate alınacak.
12-15 yaş grubundaki çocuklarda ise belirli durumlarda bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanması konusunda hâkime takdir yetkisi tanınacak.
Çocuk hükümlüler için infaz sistemi değişiyor
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmeye başlanması uygulaması değiştiriliyor.
İnfaz, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi halli olduğu tespit edilen çocuklar daha sonra eğitimevlerine ayrılabilecek. 12-18 yaş grubundaki çocukların cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve işledikleri suçların türleri dikkate alınarak ayrı bölümlerde barındırılması öngörülüyor.
“Suça sürüklenen” ifadesi değişiyor
Çocuk Koruma Kanunu’nda kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesi kullanılacak.
Bir çocuk hakkında kamu davası açılması halinde gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla durum Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
15 yaşından küçük çocuklar için sosyal inceleme yapılması zorunlu olacak. 15 yaşını doldurmuş çocuklarda sosyal inceleme yapılmaması halinde ise bunun gerekçesinin iddianame veya kararda gösterilmesi gerekecek.
Silahını çocuğun erişebileceği şekilde bırakana hapis
Düzenleme aileler ve silah sahipleri açısından da yeni sorumluluklar getiriyor. Ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi sonucu bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiye, eylemin daha ağır bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Kesici ve delici aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ile çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasaklanacak. Yasaklara aykırı davrananlara 5 bin lira, aletlerin sayı veya niteliğinin ağır olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası uygulanacak. Bu hükmün 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Çocuklar için yeni yönlendirme tedbirleri geliyor
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için yeni güvenlik ve yönlendirme tedbirleri de getiriliyor. Bunlar arasında sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği ile bağımlılıkla mücadele tedbirleri bulunuyor.
Çocuklara bazı tedbirler kapsamında 20 saatten 300 saate kadar spor tesisleri, gençlik merkezleri, kütüphaneler, parklar ve benzeri alanlarda psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak faaliyetler verilebilecek.
Dijital risklerden korunma kapsamında ise belirli şartlarla çocukların kullandığı dijital cihazların 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmamak üzere ilgili kurumların denetimine açılması ve riskli olarak tanımlanan bazı dijital platformlara erişimin engellenmesi mümkün olacak.
Bakan Göktaş’tan açıklama
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada çocukların üstün yararını esas alan koruyucu ve önleyici mekanizmaların daha güçlü bir hukuki zemine kavuşturulduğunu belirtti.
Göktaş, düzenlemenin çocukların bugününü korumanın yanı sıra daha güvenli ve adil bir gelecek oluşturulmasına katkı sağlayacağını ifade ederek kanunun Türkiye ve çocuklar için hayırlı olmasını diledi.
