TMMOB Mimarlar Odası Adana Şube Yönetim Kurulu, Adana’nın simge yapılarından Çukobirlik Genel Müdürlük Binası’nın yıkılmasına yönelik girişimlerin kent kimliği, kent hafızası ve kamusal mekân bilinci açısından ciddi bir kayıp anlamına geleceğini bildirdi.
Mimarlar Odası Adana Şube Yönetim Kurulu adına yazılı açıklama yapan Şube Başkanı Canan Aksu, Çukobirlik yerleşkesinin yalnızca bir yapı olmadığını vurgulayarak, “Bu yapı binlerce insanın emeğini, alın terini ve Adana’nın üretici kimliğini temsil eden simgesel bir değerdir” dedi. Aksu, uzun yıllar boyunca istihdam sağlayan ve kentin ekonomik ile sosyal yaşamında önemli bir yer tutan yapının ortadan kaldırılmasının, Adana’nın belleğinden silinmesi anlamına geleceğini ifade etti.
"Yıkım yerine mimari ve tarihsel değerleri gözeten alternatif çözümler üretilmesi gerekiyor"
Açıklamada, Çukobirlik Genel Müdürlük Binası ve Misafirhanesi’nin 2019 yılında DoCoMoMo Türkiye tarafından modern mimarlık mirası envanterine kaydedildiği hatırlatıldı. Bu kaydın, yapının 20. yüzyıl modern mimarlık mirası içindeki yerini bilimsel ve akademik olarak belgelediği belirtilerek, söz konusu yapının yalnızca yerel değil, ulusal ve uluslararası ölçekte korunması gereken bir kültürel miras olduğu vurgulandı. DoCoMoMo kaydının yıkım kararına karşı güçlü bir koruma gerekçesi sunduğuna dikkat çekilerek, yıkım yerine mimari ve tarihsel değerleri gözeten alternatif çözümler üretilmesi gerektiği ifade edildi.
1974–1976 yıllarında projelendirilen ve 1976–1978 yılları arasında inşa edilen yapının, SEY A.Ş. Mimarlık ekibinden Betül Sipahioğlu tarafından tasarlandığını, proje yürütücülüğünü ise Dr. Yalçın Tezcan’ın üstlendiğini hatırlatan Aksu, Çukobirlik binasının Türkiye’de çok katlı betonarme modern dönem mimarlığının nitelikli örneklerinden biri olduğunu belirtti. Yapının, mimari özelliklerinin yanı sıra Adana’nın sosyo-ekonomik gelişim sürecindeki rolü ve kent siluetindeki belirleyici konumuyla önemli bir kamusal referans noktası olduğu kaydedildi.
“Hafızasını kaybeden kentler, geleceğini de sağlıklı biçimde kuramaz”
Adana’nın tarım ve tekstil tarihine ışık tutan yapının, inşa edildiği dönemde 16’sı büro katı olmak üzere toplam 21 kat yüksekliğiyle kentin en yüksek yapısı olma özelliğini taşıdığına dikkat çekilen açıklamada, bugün gelinen noktada olası bir yıkımın kent kimliği açısından onarılması güç sonuçlar doğuracağı ifade edildi. Aksu, “Hafızasını kaybeden kentler, geleceğini de sağlıklı biçimde kuramaz” değerlendirmesinde bulundu.
TMMOB Mimarlar Odası Adana Şubesi olarak yıkım yerine kamusal yararı esas alan bir dönüşümün savunulduğu açıklamada, yapının kültür-sanat merkezi, fuar ve kongre alanı ya da halkın kullanımına açık bir kamusal mekân olarak yeniden işlevlendirilebileceği belirtildi. Açıklama, “Yıkım ve rant odaklı değil; koruma, dönüştürme ve yaşatma odaklı bir kentleşme anlayışıyla yetkilileri ve tüm kamu kurumlarını kentin tarihine, belleğine ve ortak geleceğine sahip çıkmaya davet ediyoruz. Çukobirlik binası yıkılmamalı; Adana’nın belleğinde yaşamaya devam etmelidir” ifadeleriyle sona erdi.
