Banka hesabını, IBAN'ını veya mobil bankacılık şifresini başka kişilere kullandıran vatandaşlar, farkında olmadan dolandırıcılık ve yasa dışı bahis gibi suçlarla bağlantılı finansal işlemlerin parçası haline gelebiliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), bu tür işlemlerin önlenmesi ve şüpheli hesapların daha etkin denetlenmesi amacıyla yeni bir rehber hazırladı.
“Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi” ile finansal hesapların suç faaliyetlerinde kullanılmasının önlenmesi, risklerin erken aşamada belirlenmesi ve şüpheli işlem bildirimlerinin niteliğinin artırılması hedefleniyor.
Rehberde, hesap sahiplerinin yalnızca IBAN bilgilerini değil, banka kartlarını, şifrelerini ve doğrulama kodlarını başkalarına kullandırmalarının da ciddi riskler taşıdığına dikkat çekiliyor.
IBAN paylaşmakla sınırlı değil! Şifre ve kart bilgileri de risk taşıyor
Kiralık hesap uygulamaları yalnızca banka hesaplarını kapsamıyor. Ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesaplar da bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Bir kişinin hesabının başka biri tarafından kullanılması, suçtan elde edilen paranın farklı hesaplara aktarılmasına aracılık edilmesine neden olabiliyor. Özellikle dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar faaliyetlerinde bu tür hesapların kullanılabildiği belirtiliyor.
Hesap kullandırma işlemleri yalnızca IBAN numarasının paylaşılmasıyla gerçekleşmiyor. Mobil bankacılık şifrelerinin, banka kartlarının, kart şifrelerinin veya tek kullanımlık doğrulama kodlarının başka kişilere verilmesi de hesabın kontrolünün üçüncü kişilere geçmesine yol açabiliyor.
“Hesabına para gelsin, sen bana gönder” taleplerine dikkat
Kiralık hesap temininde sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarının yanı sıra arkadaşlık, akrabalık ve iş ilişkileri de kullanılabiliyor.
Bazı kişiler, ücret veya komisyon karşılığında hesaplarını başkalarına kullandırırken bazıları ise yakın çevrelerinden gelen talepler nedeniyle bu işlemlere aracılık edebiliyor.
Özellikle “Hesabına para gelsin, sen bana gönder” veya “Kartını kısa süre kullanacağım” şeklindeki talepler, hesap sahiplerini farkında olmadan şüpheli para transferlerinin parçası haline getirebiliyor.
Bu nedenle kişilerin finansal hesaplarının kontrolünü başkalarına bırakmasının, işlemlerin niteliğine bağlı olarak ciddi hukuki riskler doğurabileceğine dikkat çekiliyor.
Bankalar şüpheli hesapları yakından inceleyecek
MASAK'ın hazırladığı rehberde bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile diğer yükümlülerin sorumluluklarına da yer verildi.
İlgili mevzuat kapsamında finansal kuruluşların müşterilerin işlemlerini sürekli izlemesi, şüpheli hareketleri değerlendirmesi ve gerektiğinde ek bilgi talep etmesi gerekiyor.
Bir hesabın kiralık hesap olarak kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması halinde müşterinin mesleği, gelir düzeyi, ekonomik faaliyetleri ve hesap hareketlerinin karşılaştırılması önem taşıyor.
Özellikle kişinin gelir durumuyla uyumsuz para transferleri, işlem yoğunluğu ve sürekli para gönderilen kişilerle olan ilişkiler incelenebiliyor. Gerektiğinde hesap sahibiyle doğrudan iletişime geçilerek işlemlerden haberdar olup olmadığı ve hesabı fiilen kimin kullandığı araştırılabiliyor.
Mobil ve internet bankacılığı erişimi kapatılabilir
Kiralık hesap kullanımının tespit edilmesi veya bu yönde güçlü belirtilerin bulunması halinde finansal kuruluşlar tarafından çeşitli önlemler alınabilecek.
Bu kapsamda hesabın üçüncü kişiler tarafından uzaktan kullanılmasını sağlayan mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması veya sınırlandırılması öncelikli tedbirler arasında değerlendiriliyor.
Olayın niteliğine göre banka kartı kullanımının durdurulması, POS ve sanal POS hizmetlerinin kapatılması, işlem limitlerinin düşürülmesi ve müşteriye yeni finansal ürün verilmemesi de gündeme gelebilecek.
Ayrıca riskli hesaplarla bağlantılı diğer hesapların daha sık izlenmesi ve gerçekleştirilen işlemlere yönelik kontrollerin artırılması mümkün olacak.
Şüpheli işlemler durdurulabilecek
Finansal kuruluşların incelemeleri sonucunda riskin devam etmesi, hesap sahibinin açıklamalarının yetersiz bulunması veya hesabın başka kişiler tarafından yönetildiğinin anlaşılması halinde daha kapsamlı tedbirler uygulanabilecek.
Bu durumda şüpheli işlemin gerçekleştirilmemesi ve gerekli görülmesi halinde müşteriyle olan iş ilişkisinin sona erdirilmesi de değerlendirilebilecek.
Rehberde, kiralık hesaplarla mücadelenin yalnızca şüpheli işlemleri tespit etmekten ibaret olmadığı, asıl amacın finansal sistemin suç faaliyetlerinde kullanılmasını önlemek olduğu vurgulanıyor.
Kurallara uymayanlar hakkında adli süreç başlatılabilir
Kiralık hesaplarla bağlantılı işlemlerde finansal kuruluşların yükümlülüklerini yerine getirmemesi, olayın niteliğine göre adli süreçleri de gündeme getirebiliyor.
Özellikle suçtan elde edilen paraların bulunduğu bilinen hesap ağlarında işlemlerin bu durum bilinerek ve istenerek sürdürülmesi halinde cezai sorumluluk söz konusu olabilecek.
Ancak yalnızca idari yükümlülüklere aykırılık veya şüpheli işlem göstergelerinin bulunması, tek başına cezai sorumluluk anlamına gelmiyor. Hukuki değerlendirmede fiilin niteliği, ilgili kişilerin bilgisi ve iradesi birlikte dikkate alınıyor.
MASAK'ın hazırladığı rehberle banka hesaplarının üçüncü kişiler tarafından kullanılmasının önlenmesi, şüpheli para hareketlerinin daha erken tespit edilmesi ve finansal sistemin dolandırıcılık ile yasa dışı bahis gibi suçlarda kullanılmasının engellenmesi amaçlanıyor.
