Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından kademeli emeklilik konusu milyonlarca çalışanın gündemindeki yerini koruyor. Özellikle 8 Eylül 1999’dan hemen sonra sigortalı olan çalışanların mevcut emeklilik koşulları nedeniyle uzun yıllar daha beklemek zorunda kalması tartışmaların merkezinde bulunuyor.
Kademeli emeklilik konusunda çalışmalar yürüten Emeklilikte Adalet Derneği, taleplerini siyasi parti temsilcilerine ileterek görüşmeler gerçekleştiriyor. Ancak şu ana kadar kademeli emekliliğe ilişkin resmi bir çalışma veya somut bir yasa taslağı ortaya çıkmış değil.
8 Eylül 1999 tarihi emeklilikte belirleyici oldu
EYT düzenlemesi kapsamında 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlarda yaş şartı kaldırılırken, prim günü ve sigortalılık süresi kriterleri uygulanıyor. Bu grupta prim gün sayısı 5 bin ile 5 bin 975 arasında değişirken, kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıllık sigortalılık süresi dikkate alınıyor.
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlarda ise şartlar önemli ölçüde değişiyor. Bu dönemde sigorta başlangıcı bulunan kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7 bin prim günü şartı uygulanıyor. Alternatif olarak 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günüyle de emeklilik imkanı bulunuyor.
1 Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise 7 bin 200 prim günü şartı uygulanırken, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaştan başlayan emeklilik yaşı ilerleyen dönemlerde kademeli olarak 65’e kadar yükseliyor.
Bir günlük fark emeklilik tarihini yıllarca değiştirebiliyor
Kademeli emeklilik talebinin temelinde ise sigorta başlangıç tarihleri arasındaki kısa farkların emeklilik koşullarında oluşturduğu büyük değişiklik bulunuyor.
8 Eylül 1999 tarihinde sigortalı olan bir kişi EYT kapsamında yaş şartı olmadan emeklilik hakkından yararlanabilirken, sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 olan bir çalışan için farklı yaş koşulları uygulanıyor. Emeklilikte Adalet Derneği, iki tarih arasındaki yalnızca bir günlük farkın bazı çalışanların emeklilik süresini 17 ila 20 yıl arasında uzatabildiğini belirterek mevcut sistemin değiştirilmesini talep ediyor.
1999 sonrası için kademeli yaş ve prim talebi
Derneğin önerdiği modelde sigorta başlangıç yılı ilerledikçe hem emeklilik yaşının hem de gerekli prim gününün kademeli olarak yükselmesi öngörülüyor.
Buna göre 1999-2000 yıllarında sigorta başlangıcı bulunanlar için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6 bin 400 prim günü talep ediliyor. 2001 girişliler için kadınlarda 44, erkeklerde 46 yaş ve 6 bin 475 prim günü; 2002 girişlilerde ise kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş ve 6 bin 550 prim günü isteniyor.
Önerilen sistemde 2003 girişliler için kadınlarda 46, erkeklerde 48 yaş ve 6 bin 625 gün; 2004 girişliler için kadınlarda 47, erkeklerde 49 yaş ve 6 bin 700 gün şartı bulunuyor. 2005 yılında sigortalı olanlarda kadınlar için 48, erkekler için 50 yaş ve 6 bin 775 prim günü talep edilirken, 2006 girişlilerde bu rakamların kadınlarda 49, erkeklerde 51 yaş ve 6 bin 850 prim günü olması isteniyor.
2007 girişliler için kadınlarda 50, erkeklerde 52 yaş ve 6 bin 925 prim günü, 2008 girişliler için ise kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş ve 7 bin prim günü talep ediliyor.
Henüz resmi bir düzenleme bulunmuyor
Kademeli emeklilik konusunda beklentiler sürse de şu aşamada hayata geçirilmiş yeni bir uygulama bulunmuyor. Emeklilikte Adalet Derneği taleplerini siyasi isimlerle yaptığı görüşmelerde gündeme getirirken, henüz üzerinde çalışıldığı açıklanan resmi bir yasa taslağı ortaya çıkmadı.
Bu nedenle kamuoyunda paylaşılan yaş ve prim tabloları mevcut emeklilik şartlarını değiştiren kesinleşmiş bir düzenleme değil, Emeklilikte Adalet Derneği tarafından gündeme getirilen kademeli emeklilik taleplerini ifade ediyor.
