Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili ve TBMM Başkanlık Divanı Üyesi Dr. Müzeyyen Şevkin, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda değişiklik öngören kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. Teklifin, özellikle yapı kooperatiflerinde yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi ve ortakların mülkiyet haklarının güçlendirilmesi amacıyla hazırlandığı belirtildi.
Teklife göre kooperatiflerde mali şeffaflık zorunlu hale getirilecek, ortakların bilgiye erişim hakkı açık şekilde güvence altına alınacak ve keyfi aidat ile ek ödeme uygulamalarının önüne geçilecek. Ayrıca tapu devrini almış vatandaşların sonradan borçlandırılmasına son verilmesi düzenlemenin temel başlıkları arasında yer alıyor.
Dr. Şevkin, kooperatif ortaklarının yıllarca ödeme yapmalarına rağmen konutlarına kavuşamadıklarını, tapu aldıktan sonra dahi hukuka aykırı borç talepleriyle karşı karşıya kaldıklarını belirterek, teklifin vatandaşın emeğini ve birikimini korumaya yönelik zorunlu bir adım olduğunu ifade etti.
Denetim Yetkisi Artırılıyor
Kanun teklifi ile kamu denetiminin etkinliğinin artırılması, ciddi mali usulsüzlük veya yaygın mağduriyet tespiti halinde idarenin hızlı müdahale edebilmesi hedefleniyor. Düzenleme kapsamında kooperatif yöneticileri için idari para cezası, görevden men ve yöneticilik yasağı gibi yaptırımlar öngörülüyor.
Kooperatifçiliğin sosyal devlet anlayışının önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Şevkin, “Kooperatifler güven temelli yapılardır. Bu güveni zedeleyen uygulamaların önüne geçmek, ortakların haklarını korumak ve sistemin sağlıklı işlemesini sağlamak devletin sorumluluğudur” dedi.
Teklifin yasalaşması halinde yapı kooperatiflerinde kronikleşmiş sorunların önemli ölçüde azalması ve vatandaşların hukuki güvenliğinin güçlenmesi bekleniyor.
“1163 SAYILI KOOPERATİFLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ
MADDE 1 – 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na 24’üncü maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki 24/A maddesi eklenmiştir.
“Mali Şeffaflık ve Bilgiye Erişim”
Madde 24/A –
Kooperatif yönetim kurulu;
a) Yıllık bilanço ve gelir-gider tablolarını,
b) Aidat ve ek ödemelerin kullanımına ilişkin ayrıntılı raporları,
c) Yapım işlerine ve yüklenici firmalara ilişkin sözleşmeleri
genel kuruldan önce ortakların incelemesine sunmak ve elektronik ortamda erişime açmakla yükümlüdür.
Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde yönetim kurulu üyeleri kusurları oranında şahsen sorumludur.
MADDE 2 – Kanun’a aşağıdaki 26/A maddesi eklenmiştir.
“Aidat ve Ek Ödemelerin Belirlenmesi”
Madde 26/A – Kooperatif ortaklarından alınacak aidat, ek ödeme ve benzeri mali yükümlülükler ancak genel kurul kararıyla ve açık gerekçeye dayalı olarak belirlenebilir.
Genel kurul kararı ve ana sözleşme hükmü bulunmaksızın ortaklara mali yükümlülük getirilemez.
Bu hükme aykırı tahsilatlar hükümsüzdür.
MADDE 3 – Kanun’a aşağıdaki 26/B maddesi eklenmiştir.
“Tapu Devri Sonrası Borçlandırma Yasağı”
Madde 26/B – Yapı kooperatiflerinde tapu devrini almış ortaklardan, tapu tarihinden sonra;
a) İnşaat giderleri,
b) Yüklenici borçları,
c) Yönetim kusurundan kaynaklanan mali yükümlülükler
adı altında herhangi bir ödeme talep edilemez.
Bu hükme aykırı talepler geçersizdir.
MADDE 4 – Kanun’un 62’nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 62/A maddesi eklenmiştir.
“Kamu Denetimi ve Müdahale Yetkisi”
Madde 62/A –
Ticaret Bakanlığı; yapı kooperatiflerinde ciddi mali usulsüzlük, inşaatın fiilen durması veya yaygın mağduriyet tespiti hâlinde;
a) Özel denetim yaptırmaya,
b) Yönetimi geçici olarak görevden almaya,
c) Geçici yönetim veya kayyım atanmasını talep etmeye
yetkilidir.
MADDE 5 – Kanun’a aşağıdaki 98/A maddesi eklenmiştir.
“Yaptırımlar”
Madde 98/A –
Bu Kanun’un şeffaflık, aidat ve denetime ilişkin hükümlerine aykırı hareket eden kooperatif yönetim kurulu üyeleri hakkında;
a) İdari para cezası,
b) Görevden men,
c) Beş yıla kadar kooperatif yöneticiliğinden yasaklama
yaptırımları uygulanır.
MADDE 6 –
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 7 –
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.”
